Biểu tình chống báo Người Việt

Trần Đông Đức Gửi cho BBC từ Hoa Kỳ

	Người Việt bị cáo buộc đưa hình lên một cách "vô trách nhiệm"

Trong những ngày qua, tại Little Saigon, California, nơi tập trung đông nhất của cộng đồng người Việt tại hải ngoại đã diễn ra cuộc biểu tình liên tiếp chống tờ báo Người Việt.

Nhật báo Người Việt là tờ báo có số bán chạy nhất trong làng báo Việt Nam tại Hoa Kỳ và có thể nói là trên thế giới, ngoài nước Việt Nam.

Nguyên nhân của cuộc biểu tình là do tờ báo này đăng một bài tiểu luận của một sinh viên của trong số báo Xuân có hình ảnh lá cờ ba sọc vào một nơi mà bị coi là đã gây nên nhiều tranh luận.

Bài luận của sinh viên Huỳnh Thủy Châu (dưới bút hiệu Trần Thủy Châu) vinh danh bà mẹ chồng kèm theo tiểu phẩm installation (nghệ thuật sắp đặt) với lá cờ VNCH trong dụng cụ hành nghề của người làm nghề làm móng chân - một chậu rửa chân màu vàng với ba viền màu đỏ.

Sóng gió nổi lên khi có người cho rằng tác phẩm như thế là một sự lăng nhục quốc kỳ VNCH cũng như biểu tượng của cộng đồng và chê trách báo Người Việt sao lại đưa hình ảnh này lên một cách vô trách nhiệm.

Đứng trên một góc cạnh khác, người chịu trách nhiệm biên tập là ông Vũ Ánh cho rằng ông chỉ thấy đó là sự vinh danh sự khó nhọc của một bà mẹ Việt Nam.

	Bài luận của Trần Bảo Châu vinh danh bà mẹ chồng kèm theo lá cờ VNCH trong một chậu rửa chân

Ông đã viết trên báo rằng: “Khi tôi nhìn lại cái khay đựng nước ngâm chân vẽ mầu vàng ấy tôi nghĩ ngay là tác giả mô tả và ẩn dụ lòng hy sinh bao la của bà mẹ chồng làm nghề móng chân.

Sự hy sinh đó rất tinh khôi cũng giống như bao nhiêu mà mẹ khác dù sống trong nước hay ở hải ngoại phải làm cái nghề vất vả này, dù rằng hàng ngày họ phải đổ mồ hôi và phải nhúng tay vào cái nhất nước rửa chân không còn sạch sẽ ấy.”

Tuy ông Vũ Ánh đã xin lỗi độc giả nhưng nhiều người vẫn không thỏa mãn với cách cảm nhận như trên và tiếp tục gây sức ép bằng mhững cuộc biểu tình liên tiếp khiến vào ngày Thứ Bảy, (02/02/2008) nhật báo Người Việt đã ra quyết định thay thế ông Vũ Ánh, chủ bút và ông Vũ Quí Hạo Nhiên, thư ký tòa soạn.

Báo Người Việt đã đưa tin cuộc dàn xếp đã xong trong tinh thần ôn hòa và thái độ hòa nhã với cộng đồng:

Báo này viết “chúng tôi xin được ra đây để trình bày cùng quí vị, lắng nghe những thắc mắc để chúng ta có thể có sự thông cảm, và để cho trong những ngày tới chúng ta có thể dành thì giờ vào những công cuộc tranh đấu cho dân chủ, tự do, nhân quyền tại Việt Nam”

Nhưng theo những người cầm đầu cuộc biểu tình này thì cuộc dàn hòa về trách nhiệm của báo Người Việt chưa thể kết thúc.

'Tết cũng biểu tình'

	Ông Ngô Kỷ nói sẽ biểu tình chống Người Việt ngay vào ngày Mồng Một Tết

Ông Ngô Kỷ, một nhân vật cộng đồng kiên quyết chống báo Người Việt cho rằng cách giải quyết này không thực chất.

“Thay thế chức vị không nói lên được điều gì cả. Tôi biết rõ sự sắp xếp nhân sự này chẳng qua là một phương cách hạ nhiệt của báo Người Việt.

Chúng tôi sẽ biểu tình ngay vào ngày mồng Một tết…” Ông Ngô Kỷ quả quyết như vậy. Khi được hỏi là tổ chức biểu tình ngay vào ngày Tết có thái quá hay không?

Ông Ngô Kỷ hỏi lại rằng: “Tại sao báo Người Việt tới dịp tết cũng thường ra bài báo gây xáo trộn cộng đồng? Chính họ mới là người lấy đi không khí của ngày Xuân”.

Với chiếc xe hơi Toyota Camry sơn màu cờ vàng ba sọc đỏ, ông Ngô Kỷ tự tin rằng sẽ có nhiều người đứng về phía ông để tiếp tục phản đối báo Người Việt.

Đồng cảm nhận với ông Ngô Kỷ là dân biểu Trần Thái Văn của bang California nói rằng: “Tấm hình rửa chân này đã gây phiền não và phẫn nộ cho các đồng hương, các hội đoàn và các cựu quân nhân.”

Ông kêu gọi các thành viên của báo Người Việt cần nỗ lực và chân thành hơn để đáp ứng những yêu cầu của những người biểu tình đừng để cho những chuyện đáng tiếc xảy ra thêm một lần nữa.

Ông Phan Tấn Hải, tổng thư ký của tờ Việt Báo có cơ sở tọa lạc bên cạnh tờ Người Việt chứng kiến các sự kiện xảy ra nói rằng: “Theo quan điểm cá nhân thì báo Người Việt xin lỗi như vậy là đủ cho vị trí của một công ty. Ngoài ra, họ cũng đã thu hồi sản phẩm và sa thải những nhân vật có trách nhiệm”.

	Dân biểu Trần Thái Văn nói “Tấm hình rửa chân này gây phiền não và phẫn nộ cho các đồng hương"

Nhưng vẫn theo lời ông Hải: “Về phương diện công khai thì có lẽ chưa đủ. Đáng ra, phải có thời gian thông báo và có cuộc họp khoáng đại với các giới trong cộng đồng để các nhân vật quan tâm có cơ hội bày tỏ thái độ một cách thẳng thắn”.

Là một người viết văn, làm thơ và thưởng thức nghệ thuật, ông Phan Tấn Hải cũng không thể cảm thụ hình thức nghệ thuật này. “Tiểu phẩm chậu rửa chân có hình cờ vàng ba sọc đỏ đó chính ra là một ý tưởng ngầm, một thái độ nhiều hơn… và thực ra không có gì là nghệ thuật.”

Ông Vann Phan, tổng thư ký mới của báo Người Việt nói rằng báo Người Việt đã chính thức bày tỏ thiện chí với cộng đồng và cộng đồng đang trông chờ vào những ngày sắp tới.

Theo ông thì: “Những người biểu tình hiện nay tuy không đại diện nhóm nào rõ rệt, trên thực tế nhóm này chỉ có 3, 4 người, có khi cao hơn nhưng họ biểu tình trong ôn hòa và tôn trọng luật pháp Hoa Kỳ nên không làm cản trở hoạt động nào của báo Người Việt.”

Ông Vann Phan cũng không cảm thấy sự khó khăn và đột ngột nào với chức vị mới vì trong báo Người Việt “tất cả nhân sự đều có tính chất liên tục”. Khi nói về việc thay đổi hai nhân vật trách nhiệm, ông Phan cho biết việc sa thải nhân viên là một biện pháp mang tính hành chánh. Báo Người Việt hiện chỉ thay thế chức vụ.

Báo Người Việt là tờ nhật báo có nhiều ưu thế về mặt truyền thông và có đội ngũ ký giả chuyên nghiệp. Người sáng lập ra tờ báo Người Việt là ông Đỗ Ngọc Yến đã qua đời vào năm 2006. Sau sự kiện này, chức vụ chủ bút đã được giao lại cho con gái của ông là cô Đỗ Bảo Anh.

Ngoài việc sở hữu tờ báo nhật báo tiếng Việt lớn nhất tại hải ngoại có tích sản trị giá hàng triệu mỹ kim, công ty của báo Người Việt còn sở hữu một số tạp chí định kỳ đặc biệt có phụ chương Người Việt 2 bằng Anh ngữ cho thế hệ Việt Nam không biết rành tiếng Việt.

Những tiếng nói ám ảnh cộng đồng

Viết cho BBCVietnamese.com từ California

Võ Hồng Chương Đài

Tác phẩm Thủ Đức 2008 của Brian Đoàn gây tranh cãi lớn

Giới thiệu 53 tác phẩm từ cộng đồng hải ngoại và một ít từ Việt Nam, triển lãm FOB II: Art Speaks//Nghệ Thuật Lên Tiếng đóng cửa hôm 16.1, sớm hơn hai ngày so với dự định, sau khi một nhóm nhỏ biểu tình, khoảng từ 100 đến 200 người, gây sức ép buộc Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) và các chính khách địa phương đóng cửa triển lãm.

Tranh cãi xoay quanh một bức hình của Brian Đoàn, một nghệ sĩ tìm hiểu thế nào và vì sao người ta gán những ý nghĩa nhất định cho các biểu tượng như hình ảnh Hồ Chí Minh. Trong các tấm hình "Thủ Đức 2008" và "Avon, Massachusetts 2006," ông Đoàn đặt hai hình tượng cạnh nhau thể hiện những lối đi khác mà người Việt đã chọn sau cuộc chiến.

'Ngạc nhiên'

"Avon, Massachusetts 2006" nhấn vào sự cô quạnh và cảm thức mất mát, đau đớn mà người Mỹ gốc Việt gặp phải sau khi phải bỏ nước sang Mỹ, cùng sự khổ nhục trong cố gắng tạo dựng cuộc đời mới. "Thủ Đức 2008" nêu bật sự thích hợp của ý thức hệ cộng sản trong xã hội Việt Nam đương đại, bị chi phối bởi chủ nghĩa tiêu thụ và văn hóa đại chúng quốc tế hỗn hợp.

Tác phẩm thứ hai này đã khiến người biểu tình cáo buộc ông Đoàn là "dân cộng sản", không màng cảm giác của những người phải bỏ Việt Nam vì sự đàn áp cộng sản. Những người phản đối so sánh việc ông trưng hình Hồ Chí Minh và cờ cộng sản ở Quận Cam cũng giống như sử dụng biểu tượng Đức Quốc xã trong cộng đồng Do thái.

Ông Đoàn thổ lộ: "Tôi bị sốc khi họ nghĩ tôi là cộng sản. Cha tôi sống trong trại cải tạo 10 năm. Tôi vào tù hai lần vì tìm cách vượt biên. Các anh tôi cũng vào tù."

Thân phụ của Đoàn là trưởng ty an ninh Quảng Ngãi trong cuộc nội chiến Nam Bắc. Sau 1975, gia đình tìm cách vượt biên hai lần nhưng đều bị bắt lại. Cuối cùng họ tới Mỹ theo chương trình đoàn tụ gia đình.

Bức hình này sau đó bị ông Lý Tống xịt sơn để bày tỏ phẫn uất

Ông Đoàn giải thích "Thủ Đức 2008" muốn bình phẩm về sự thương mại hóa biểu tượng cộng sản tại Việt Nam hôm nay.

"Tôi lớn lên với những thứ đó, và muốn hỏi vì sao chúng tồn tại. Với tôi, Hồ Chí Minh chỉ là một hình ảnh dùng cho một mục đích nào đó. Chúng ta phải hỏi mình liên hệ thế nào với hình ảnh đó, Hồ Chí Minh là ai, đem lại gì cho đất nước này."

"Búc hình của tôi xoay quanh lý tưởng, quanh những thanh niên lớn lên với những lý tưởng và giấc mơ. Tôi muốn đặt câu hỏi về những gì quanh tôi, những gì tôi thấy."

Brian Đoàn không phải là nghệ sĩ đầu tiên ngạc nhiên vì sự phản đối quyết liệt trước tác phẩm của ông. Huỳnh Thủy Châu, một nghệ sĩ sắp đặt, đối diện sự phẫn nộ một năm trước đó vì một tác phẩm sử dụng lá cờ Việt Nam Cộng Hòa.

'Phỉ báng cộng đồng'

Tranh cãi khi đó nổ ra khi báo Người Việt in một tấm hình nhỏ chụp tác phẩm của cô, một chậu nước rửa móng chân có màu cờ vàng ba sọc. Số báo Tết 2008 đó đã ra sạp suốt một tháng mà không gây chuyện gì, cho tới khi một tờ báo cạnh tranh, Việt Tide, đăng bài xã luận cáo buộc cô này làm bẩn lá cờ thiêng liêng.

Hai, ba trăm người sau đó biểu tình bên ngoài tòa soạn Người Việt nhiều tháng liền, lên án và đòi chủ bút cùng tổng thư ký Vũ Quý Hạo Nhiên (là người viết về tác phẩm đó) phải từ chức. Rốt cuộc báo Người Việt phải nhượng bộ bằng việc sa thải hai biên tập viên.

Sự chỉ trích xoay quanh một tác phẩm nghệ thuật, nhưng vấn đề thực sự là sự phỉ báng một cộng đồng đã thua trận, chịu nhục và đau khổ từ việc ra đi.

Tác phẩm 'chậu rửa chân' của Huỳnh Thủy Châu từng làm báo Người Việt điêu đứng

Năm nay, khi tổ chức FOB II: Art Speaks/Nghệ Thuật Lên Tiếng, bà Trâm Lê, chủ tịch VAALA, và giám tuyển Lan Dương muốn khơi dậy đối thoại về tầm quan trọng của lịch sử và chính trị trong cách người ta diễn giải biểu tượng, ký ức, các câu chuyện và dân chủ. Họ thậm chí đã mời những người đứng đầu cuộc biểu tình chống báo Người Việt, Đoàn Trọng, Trần Thế Cung, và Ngô Kỷ, tham gia bằng việc thực hiện các phỏng vấn để đặt tại triển lãm.

Bà Trâm Lê nói: "Chúng tôi đã mời gọi hợp tác từ mọi thành phần trong cộng đồng - không chỉ giới nghệ sĩ mà cả lãnh đạo cộng đồng, học giả, nhà báo, người phản đối và đặc biệt là những tiếng nói bị câm bặt vì kiểm duyệt ở cả Việt Nam và Mỹ."

"Chúng tôi muốn để ý mọi tiếng nói, cung cấp một diễn đàn cho cộng đồng lên tiếng và trở nên mạnh hơn nhờ một giọng nói tập thể thay vì chia rẽ."

Chúng tôi muốn để ý mọi tiếng nói, cung cấp một diễn đàn cho cộng đồng lên tiếng.

Trâm Lê, VAALA

Tác phẩm của những nghệ sĩ, nhà thơ, nhà văn bị cấm đoán đang sống ở Việt Nam cũng như hải ngoại đã nêu câu hỏi về kiểm duyệt đồng thời chú ý tới lịch sử cuộc chiến và sự đau khổ. Ban tổ chức muốn khảo sát chính trị khác đi, không phải cứ theo lối thân cộng/ chống cộng. Vì thế, họ kêu gọi có những tác phẩm bàn đến phân biệt sắc tộc, trật tự thế giới sau 11.9, hành xử dân chủ, tình dục và văn hóa giới trẻ.

Nhưng cố gắng để bao quát nhiều tiếng nói không thể tránh sát muối lên vết thương, một vết thương tiêu biểu của nỗi đau mất nước, gia đình và danh dự.

Trương Hồng An là một nghệ sĩ có tác phẩm sắp đặt video tại triển lãm về Thiên Chúa giáo và chính trị thời chống Pháp và nội chiến.

Cô nói: "Tranh cãi quanh FOB II không đơn giản là vấn đề thế hệ hoặc là diễn giải sai lạc."

"Có một người biểu tình nói những hình ảnh biểu tượng cộng sản làm bà khó chịu. Tôi đoán dù những hình này có ở nơi công cộng giữa cộng đồng hay không, người Việt ở Mỹ sẽ luôn ‘khó chịu' vì chúng."

Cô Trương Hồng An nói tiếp: "Bản thân tôi cũng bị ám ảnh: Vì sao những hình ảnh nhất định vẫn mang tính bạo lực và bất ổn? Điều gì bên trong ký ức sâu sắc và dễ khích động đến mức nó huy động được người ta xuống đường?"

Về tác giả:Võ Hồng Chương Đài là nghiên cứu sinh tiến sĩ khoa Văn học, Đại học California, San Diego, Mỹ. Luận án của cô xoay quanh những tranh cãi sau 1975 ở Việt Nam về hướng đi của văn học.