10/16/10

Chân dung (I)


Thường thì nhiều học trò đi học vẽ ngại vẽ chân dung.Vì vẽ chân dung khó. Nên cứ sợ vẽ ra không giống. Vẽ ra không đẹp giống như tranh chân dung của những bậc thầy bà ngày xưa.

Nên thầy cô thường ra những bài tập giúp học trò vượt qua những trở ngại đó. Vẽ chân dung nhờ đó mà trở nên những bài tập lý thú, chứ không chán lèo phèo nữa.

Đây là một trong những bài như vậy.

Không vẽ chì theo cách thông thường,mà thủ công xé giấy. Dùng kỷ thuật xé giấy sẽ giúp học trò bỏ qua giai đoạn vừa vẽ, vừa xóa xóa gôm gôm phí thời gian. Mà càng xóa thì càng sai. Càng gây chán nản.

Xé giấy còn giúp người vẽ bỏ qua thói quen tỉ mỉ, gò gò bó bó của viết chì hay than đen mà trở nên tự do thoải mái hơn trong sáng tạo.

Thế này. Học trò về nhà chuẩn bị trước 8 hay 10 gam đậm nhạt bằng mực Tàu trên 8 hay 10 miếng giấy .Một miếng khoảng tờ 4A. Giáo viên sẽ kiểm tra xem có đủ độ đậm hay nhạt không. Đậm nhất là màu đen của mực Tàu, không pha nước. Đen thui. Nhạt nhất là chỉ một lớp mực Tàu pha loãng trên giấy trắng. Cọ quẹt lên thế nào cũng được. Miễn sao che kín tờ giấy là.Rồi.

Bứớc thứ hai, học trò sẽ bắt căp hai đứa đối diên với nhau. Mà phải lựa đứa nào trước giờ mình chưa từng nói chuyện. Bạn bè với nhau là không được.Vì bạn bè thì hay gossip nhiều chuyện lắm. Rồi ngồi nói chứ không chú ý làm.Bạn mới quen xả giao chừng mực thôi. Còn đang mới lên nên dè chừng. Thế. Đứa này vẽ đứa kia. Từng cặp như thế.

Bài tập này cho phép hai đứa nói chuyện tư nhiên với nhau.Miễn dừng ồn ào rú lên ảnh hưởng tới lớp là được rồi. Sở dĩ được trò chuyện vì vẽ chân dung một người nào đó, chí ý người vẽ phải biết về người ngồi mẫu chút it.Giọng nói, đặc điểm, ý thích, tiếng cười.... mới nắm bắt được cái thần khí của người làm mẫu. Hai đứa vẽ cho nhau thì mẫu là người vẽ, mà người vẽ cũng là mẫu. Tự nhiên, không gò bó, không phải ngồi nghiệm nghị, im, nhúc qua nhích lại chút xíu cũng không sao. Chút nữa thành phẩm, không ai bắt nạt được ai là. Khôngkêu ca phàn nàn là không giống gì hết. Nên tự do hơn.Thoải mái mà làm.

Người vẽ cứ bắt đầu từ điểm gây chú ý nhất trên khuôn mặt. Có thể là mái tóc, căp mắt kiếng, cái miệng, nụ cười, giọng nói ( nhẹ nhàng thì xé giấy một kiểu, giọng mạnh mẽ ồ ồ thì tự nhiên xé giấy kiểu khác) hay hình dáng khuôn mặt nói chung.

Bài này kéo dài trong bốn tiếng.


Loạt bài này được yêu cầu " xé giấy", không được cắt giấy. Kỷ thuật cắt giấy sẽ được nói trong bài khác. Xé giấy không giống như dùng kéo cắt. Xé giấy tự nhiên,nhẹ nhàng và đem lại cho người vẽ nhiều tự do trong sáng tạo hơn chứ không tỉ mỉ, kỷ luật và gò bó, sắc bén như cắt giấy.

Có đứa xé giấy to từng mảnh, nhưng chỉ dùng màu nhạt nhạt.

Có đứa xài màu thiệt đậm, nhưng nó chừa cái miệng ra, không dán. Hỏi sao thì có kêu con partner của nó im lặng quá. Nó nói không cần dán cái miệng khác màu.

Xé giấy mà cảm thấy không đúng thì cứ xé miếng khác dán chồng lên chổ cũ.Làm cho hình có chiều sâu hơn.

Râu. Nhìn ấn tượng chưa.

Râu nữa nè
Thằng này ngồi dí dí xé giấy tròn tròn bằng ngón tay trỏ của nó nha.
Tóc



Mực Tàu trên miếng giấy dùng làm áo, nhìn rất đẹp, tự nhiên, rất Châu Á. ( không Tàu à nha)


Mẫu này nhẹ nhàng ,mặt đỏ hồng, nói một chút là cười chúm à nha.

Favorite nè. Dán ra gần tới mép ngoài tờ giấy nền luôn.


Những bài tập này của học trò mới vẽ chân dung lần đầu. Tất nhiên sẽ có cô giáo đi vòng vòng gơi ý này nọ. Nhưng không nhiều.
Xong bài này, đảm bảo người vẽ sẽ bớt sơ vẽ chân dung. Có tự tin hơn trong việc nhìn và phân tích mẫu.Hay chí ít, cũng nhìn với phong cách chân dung bằng một cặp mắt rất,rất ,rất khác bốn tiếng trước đó. Pà con không tin, mần thử đi nha.

Vẽ Nude


Một trong những lớp bắt buộc lấy art major là vẽ nude hay hình họa hay figure drawing. Không phải ai cũng ưa lớp này. Vì vẽ người không dễ. Người ta nói. Vẽ được hình người, là vẽ được mọi thứ khác. Đúng nha. Hồi trước, tôi không ưa vẽ người cho lắm. Nhưng lúc sau này ghiền nha. Cứ lê la hết lớp này tới lớp khác. Ngồi vẽ người. Giống hay không giống kệ nha. Cứ vẽ tà lươi vậy đó nha.

Lúc sau lên cao học, tham gia một câu lạc bộ figure drawing. Sau này lại còn làm...chủ nhiệm hết một năm, chuyên nghề thuê mướn người mẫu, thâu tiền người trong nhóm thanh toán cho người mẫu và giữ gìn ....trật tự trong studio.





Một nhóm vẽ nude của tôi hồi đó thường chừng 10 người. Cao điểm thì 20 người là hết chỗ.Vẽ vào chiều thứ sáu, lúc studio không có lớp. Từ 1 giờ tới 5 giờ chiều. Bốn tiếng. Vẽ sướng thì thôi luôn nha. Người mẫu ngồi 20 phút thì nghỉ 5 phút. Ngồi hết 2 tiếng thì nghỉ 15 phút cafe. Giá thì bèo. Bốn tiếng, trả theo giá của university là $69 dư mấy xu lẽ. Bữa nào đông thì chia ít tiền ra, bữa nào ít thì hùn nhiều chút. Nói chung thì khoảng $10 trở lại, vẽ bốn tiếng thì quá rẻ.

Không khí trong studio trong giờ nude rất im lặng, rất thiền. Ai nghe nhạc thì earphone cho mình thôi. Lúc mẫu take break thì pà con đi một vòng xem tranh của nhau. Bàn ra tán vào, nhưng cũng rất im lăng. Tự nhiên đã vậy chứ tôi cũng chẳng phải giữ trật tự.

Tôi có một danh sách một đống người mẫu. Chuyên nghiệp và không chuyên. Tôi thích thay đổi mẫu. Nhưng nhiều khi không có , nên cứ phải xài hoài một mẫu. Như cô này nè. Cô hơi chảnh. Nhiều đứa vô thấy cô thì nó về, không chịu vẽ. Nó kêu cô nói chuyện ồn ào quá. Sau này tôi không mời cô nữa. Chỉ vì tôi không có " gut" kêu cô "shut up" cho người ta tập trung vẽ.

Hay ông này. Nhưng ông này rất professional và sáng tạo .Ông làm mẫu 19 năm rồi. Gân bắp cuồn cuộn. Chiêu độc của ông là một dáng 20 giây. Vẽ liên tục trong 5 phút. Theo không kịp đâu nhá. Nhưng rất sướng vì là bài warm up ban đầu. Chỉ nhìn mẫu, không nhìn giấy. Mình mõi tay thì thôi.Chứ ông không có mệt nha.



Cô này là favorite của tôi nè. Dáng rất duyên. Cô có chiêu chéo áo trên vai hay ngồi thiền. Mỗi lần cô ngồi thì tôi lại thích xài màu nha. Mà mời được cô cũng nhiễu vì cô book lịch dày kín hết mấy chổ khác.

Ông này 75 tuổi. Làm mẫu 25 năm rồi. Ông đi đứng run run. Mỗi lần mời ông lại sợ ông té. Nhưng ông có cái chiêu là ngồi liên tục ...40 phút không mõi mệt chi hết nha. Pà con mình thử 5 phút coi cho mệt điên lên không?

ông con tui nè. Lâu lâu cũng làm mẫu cho mẹ. Năm phút là hên rồi nha.

Ông thầy dạy figure drawing ở Davis thấy ai mò vô lớp của ổng là ổng hỏi. Mày học vẽ nude làm chi. Học trò cứ ngớ ra dek biết trả lời. Vì cứ nói là vẽ người cho giống thì ổng nạt lại. Muốn vẽ giống thì chụp hình rồi copy lại hay photo shop chứ vô đây chi cho tốn tiền. Hỏi tôi. Tôi kêu. Tại ghiền. Ổng kêu. Vẽ mẫu để dùng tư liệu vẽ những project của tụi bây. Chứ nếu chỉ vẽ mẫu thôi thì đừng vô lớp ổng.

Mù mờ. Mù mờ. Nhưng từ từ tôi hiểu ra.



Có lần, thử mẫu bận lại quần áo như vậy nè.





Có lần tôi vô trể, kiếm không được chổ "tốt", là ngồi đằng trước, đối diện với mẫu. Tôi ngồi mút phía sau. Vẽ tùm lum thứ, lại thích hơn nha. Có bố cục, thành một cái tranh "của mình" chứ không chỉ đơn giản là vẽ người mẫu.



Có bữa mẫu cancel, thì mỗi đứa thay phiên nhau làm mẫu trong vòng 10 phút. Cũng vui. Nhộn nhịp hơn chỉ có một mẫu. Thành ra tự nhiên ra một bức có không gian, có trước có sau hơn.



Cái ông già 75 ngồi trên kia, ông hay đội nón. Ai mà hay vẽ nude ở Bay Area mà thế nào cũng nhận ra ổng. Riết rồi tôi bắt đầu vẽ chồng một mẫu vô một bức tranh. Nhìn sống động hơn rất nhiều

Một bức vẽ nude bốn tiếng nè

Xé báo Người Việt dán vô làm quần áo.

lên màu, rồi thành ra một bức hoàn thiện nè.



Hai bức trên dùng chiêu 20 giây một dáng của ông gân guốc trên kia. Làm trên giấy báo Người Viêt và Sài Gòn Giải Phóng.


Hai cái cuối vẽ bằng oil pastel trên giấy màu nước.

Nói chung sau một thời gian lò mò vẽ nude, thì mới một phát một ngày hiểu ông thầy ổng nói dùng mẫu để tư liệu cho mình là sao nha. Chứ không phụ thuộc vô người mẫu hay vẽ phải giống mẫu nữa.

Nói chung đi học sung và sướng thì thôi. Mai mốt ai thấy tui đi học lại thì đừng quở trách tự sao già baggy saggy quá rồi mà lò mò vô trường hoài hoài nha. Trả lời rồi đó nha. Hai chữ. Sung sướng!