Bài đầu năm giao thừa Tết con Ngựa Lửa và tiền mãn kinh

Tình là hình bữa giờ phóng bài toàn tiếng anh. Viết nhiều quá tự đang lên cơn. Không viết ra kịp tới lúc hết cơn mần sao mà viết. 

Quá tội. Đang tiền mãn kinh. Tay chân lúc tê lúc mỏi. Người lúc nóng lúc lạnh.

Bữa có than hồi đang thêu mấy cái tranh triễn lãm . Tay đau. Phải ngưng một thời gian. Sau này phát hiện tại tiền mãn kinh mà ra. Bớt yoga/ qua khí công nha. 

Dạo này mình khí công ngũ hành và mười hai thức lên xuống như lão bà bà rồi nha. 

Mình tập dịch cân kinh khá lâu rồi. Giờ coi You tube mới biết Dịch Chân Kinh là một bài vẫy tay của khí công. Mấy bài đang tập là của mấy ông thầy Việt Nam không nha. Thấy Việt Nam tập khí công là chuẩn. Mình ngồi thiền cũng lâu rồi. Qua khí  công cũng vất vả tháng đầu nhưng thích nha. Tiếp thu nhanh và giờ coi như hàng ngày rồi. Là già rồi đó. Lên xuống từ từ mà thở chứ không đu tay chân mạnh bạo được. Khí công thở thiệt chậm cũng không dễ nha. Được cái nhip thở theo các động tác tay chân nên nhip nhàng hơn ngồi thiền hay yoga.

Anh con dạo này có môn trượt tuyết. Seatte tiểu bang này núi non trùng điệp ngàn cái. Anh nói anh leo hết núi này trượt qua núi kia cho tới hết thì thôi. Năm nay không tình yêu. Anh nói leo núi thất tình trượt xuống coi như anh không cần đi therapy. Anh và một đám bạn cũng vật vưởng tình yêu thất bại một bầy . Tối ngày kéo nhau leo núi phóng xuống. Leo lên leo xuống vậy á. Nói một câu xanh dờn. Con không yêu nữa. Con sợ rồi. Yêu khổ quá. Hahahha.

Tiền làm đi mua board trượt tuyết. Mang về trưng đầy nhà. Xong trang bị drone chụp hình trên cao. Cảnh núi lồng lộn hùng vỉ một mình một cõi bao la cho qua cơn thất tình. Hahah

Năm nay tuyết trên Seattle ít. Hẻo quá. Các anh phải lái qua Canada xài ké tuyết bên đó. Tính qua tính lại vẫn lời. Anh khoe. Còn hơn bị bể nát trái tim.

Xong hôm nay anh xách cái board dài, đóng thùng đàng hoàng. Bay qua Hokkaido chơi tuyết. Mình nghĩ. Đời yêu nhau cũng khổ. Không yêu cũng khổ. Anh đã mua cái board này sáu tháng trước cho chuyến Hokkaido. Xứ này tuyết nhiều nhất thế giới. Chơi trèo lên tuột xuống hai tuần coi như thiên đàng. Nê cái board dài tổ bà nái ra sân bay cũng mệt nha. Mà thích. Qua bên đó mướn một cái board cho lành cũng ok mà người ta không biết mình đi trượt tuyết cũng không thích. Sân si mệt ghê. Nhỉ.

Trước khi đi anh dễ thương lắm. Kêu mẹ thích mua gì con đi Costco mua. Mẹ ở nhà không phải đi. Mẹ phóng cho cái list anh tha hàng về hết cho Mẹ. 

Mua xong xếp tủ lạnh đàng hoàng . Xong dặn mẹ nè. Mẹ nhớ cho Happie ra ngoài ba tiếng một lần dùm cái nha. Sáng ăn một cữ. Chiều một cữ mà ít thôi nha. Tối ăn nhiều quá mắc công nó ói. Hahaha.

Hú hồn. Giờ già ngồi trông con chó cũng già như mình. Chứ chưa phải không phải trông con cái cháu chiết chi cho nó. 

Em Xèo cũng Hokkaido. Mà em chu vu xuống miền Nam nước Nhật. Ba cha con đi chơi bên Nhật.

Mình úm trong nhà. Giờ đi đâu thì đi. Sẽ một người phải ở nhà coi em Happie. Em mười sáu tuổi rồi. Cũng hom hem y như mình rồi. Tóc tai rụng. Mắt mờ và lãng tai rồi nha. Nhà thành nhà dưỡng lão cho chó. Cũng không dám gởi ai nữa. Nhìn em chó già đi. Thương lắm.

Seattle hôm nay lạnh. Sau cái tuần thắng Super Bowl, nắng vàng rực thành phố. Nguyên ngày hôm nay đen thui. Mưa ướt . Lạnh khủng. Gió thổi hù hù thấu xương. 

Bữa nay ngồi nguyên ngày training. Giờ trainning thong thả quá. Cứ ngồi nhà online đóng tiền lấy chứng chỉ thôi.

Tính lấy cái chứng chỉ làm tư vấn cho couple. Nhiều cái hay nha. Training bốn ngày xong.

Rằng thì là. Xếp bằng tròn.

Mai mốt có bằng về tư vấn tình yêu cho anh con nhà này coi xem sao. Hahaha

Lôi đống nhật ký ra coi. Thấy ngày xưa yêu đương dữ dội thất tình hàng hà sa số. 

Mình nói con. Ngày xưa mẹ cũng vất vả vì tình. Xong rồi cũng qua.

Chàng một mực. Con không dính dáng. Con chơi với chó thôi. 

Hahaha. Thôi năm nay năm Ngựa, chơi với chó coi như bình an.

Mình ở nhà. Bao nhiêu chuyện phải làm ngoài chuyện coi chó ra. Hahah. 

Bữa nay giao thừa bên Mỹ. Việt Nam mùng một Tết . 

Chụp lại hình này cho các em coi. Ngày xưa mình làm thiệp tặng Má. Má giữ lại hết cho mình nha. 

Cái này làm hình ngựa mà coi lại năm này không phải năm ngựa. Năm con chuột. 1984.

Cứ lục ra một trang hai trang thế nào cũng có chuyện dính liếu tới trai. Ngày xưa làm chi có chuyện leo lên núi trượt ào ào xuống trị bịnh thất tình. Mới xe đạp xuống dốc té mất hết hàm răng.

Nên. Khi. Thất tình. Một là chạy đi kiếm người chửi. Hai là làm thơ chửi Hahahah. Bực bội lúc đó khạt nhổ vài hàng chơi chơi rồi cất đi. Vài chục năm lôi ra lại đi hù thiên hạ. Hhhahah ngày xưa nguy hiểm ngựa bay bay bốc lửa ầm ầm.

Ngày xưa, cuốn nào trang đầu hàng cũng viết câu này dằn mặt trước cái đã. Hahahah trang thứ hai cho tới hết cuốn viết hết trong ̣đầu có nhiêu thổ lộ không còn cái chi. Giờ quăng hết ra đây. Hahah. Bớt nguy hiểm lắm rồi.

Hahahah thời ngây ngô. Giờ không Tam Quốc. Không diễn nghĩa mà La Hán Trung La hán quả chi cũng không nữa nha.

Giờ ngồi an bình chơi với chó. Không lo thất tình chi chi nữa. Ngồi dòm con mình. Cười kha kha. 

Hàng mãn kinh rồi. Giờ ngồi học lại tư vấn tình yêu. Thì con cứ việc ngồi chơi với chó trượt lên trượt xuống cho hết cho một ngàn cái núi. Yêu là khổ rồi. Đời căn bản là khổ. Không tránh được.

Nhưng không tình yêu thì cũng buồn lắm. Nha con. 

Ai yêu ai thương ai kệ nha. Đang làm loạt tranh này nè. Ghiền. Vụ này vui. Cũng là cách học thuộc lòng cái bảng đồ này luôn nha.

Ngày xưa học ̣địa lý, thầy bắt làm sao ba phút xong cái bản đồ Việt Nam.

Giờ ráng luyện hết năm nay nha, mười phút xong cái bản đồ này. Coi như dưỡng già tiền mãn kinh thành công nha.

Vậy nha. Tết tới vẫn còn vất vả cho xong cái loạt bài tiếng anh Helicopter parent. Còi dài dài. Mần cha mần mẹ không biết bao giờ cho xong. Nhể.

Pà con vui vẻ an bình. Ngựa phóng cỡ nào cũng ngừng chân khí công hoài cổ cho lành nha.

"The Last Half of the Poem" quilt : One door shut, another one opens

Finally, The show will be up on Dec, 04, 2025. 

This is my artist 's statement . I will share a gallery space with two other Vietnamese artists. 

 Chau Huynh

Artist's statement for 2025 “Cut, Stich, Liminal”

The Vietnam/American war ended in 1975 with officially conclusion that Vietnamese people won the war. However, the post war era is a different story when the unpacked and unspoken traumas that more complicated and causing invisible wound for so many of Vietnamese for the last 50 years. I am one that belongs to post war generation who experiences the unnamed trauma that is silently, heavily, unconsciously and involuntarily passed down from the previous generation, especially from my parents who both endured dramatically through the war.

I thought the war had nothing to do with me since I am living in a peaceful time. Turned out, often time I feel stuck and confused, sad and depressed, numb and anxious when the word “war” mentioned. I have been using my art practice to learn about this controversial war for the last 20 years so I could own my truth. Eventually I learnt that truth hurts but it is necessary for healing.

This project is my attempt to record my grief for my father who passed away in 1993. I remembered that when we were together, my father and I barely talked about the war and his experience related to the war. We did not have a good relationship because he left the family when I was a child. When he died, I mourned him publicly but never wholeheartedly grief him. In my mind back there, I never had a love for him since I felt numb. When I grew older, the numbness turned into guilt. The guilt gets heavy when I feel that I miss him.

The two quilts I had done for this show represent my courage and effort to learn the truth about my father, my grief for him, my yearning to hear from him what he would had say about the war. I used his green blanket that he carried with him throughout his lifetime to sew onto the quilt as my commitment to mend my relationship with him. Deep down from my heart, I know that I would never know his truth. Yet, through the quest of finding my truth, I faithfully believe that each hand stitch from this project would help me to transform my guilt to love.

Grief is love !

Of course this one will not be in the show. Like I mentioned before, my hands and fingers hurt so much during the time I worked on this quilt. 

I had to stop for few months to allow my fingers healed. Apparently, the pain is less but seem never go away. I think the pain is chronic now. I remembered feeling scared and traumatized associated with this quilt. The memory of excruciating pain  already has been woven its invisible layer in the quilt. 

Go figure that I cannot run away from either hold on to this pain forever, I need to confront it, some how get pass and move on.

So heck. Go back to the " no pain no gain" . 

As the result, for the last few weekends, I have been back  sewing and stitching along with watching WWII and USSR on You Tube. The past literally comes back full scale with my grieving for my father/ black and white history film slowly unfolded with new truth that I had never known before.

 Wonderful epic experience.  

Additionally, I started practicing Qi Gong to avoid practicing yoga which using both hands heavily each pose.

Turned out Qi Gong is GREAT ! 

The technique  of 12 forms of Qi Gong is perfect that I feel I would love to practice everyday.  

I have been following few great Vietnamese teachers  on You Tube. There is a Shaolin master named  Shi Heng Yi that I checked out from You Tube, turned out he is Vietnamese. 

I know. One door shut, another door opens ! 

I am looking forward to get the quilt done by the end of 2025.

Continue to update. 

Turned out. I installed all three pieces yesterday.

The curator asked me to hang three since 2 others each has three. I rushed up to finish the border for the last one. It looked temporarily finished for this show. I can continue to finish the poem later. 

Here is my part of the show. The result looked good enough. I am happy. 

Cuối năm

1. hôm qua và sẽ hôm nay nữa nhá. Dọn dẹp. Bánh Xèo nói. Mommy. Dọn dẹp mần chi. Được năm phút là mẹ lại bày hàng ra nữa cho mà xem. Yep con yêu. I have to clean up before I make another mess.

Vậy chứ mà. Nhớ. Năm ngoái, mình đi vụ Yelling Clinic Việt Nam về, nàng tỉ mỉ dọn thật gọn gàng căn phòng và cái bàn studio của mình. Về thấy thương và mém khóc luôn.

Sáng hôm qua mới clean lại cái tủ. Hà hà hà. Dòm qua dòm lại, quần áo Lún Ghẻ đen thui luôn nha. Cái khúc sáng sáng cam cam tím tím tòn là đồ của Mưa  cho, cái len trắng sọc đen kim tuyến á. Một cái nâu nhạt nhạ chấm bi trắng rất cute của Bánh Xèo lựa cho mẹ, và cái cam nhất là của Caroline đưa lâu lắm rồi. Bữa bận xuống Berkeley mần cái reception , bà Kat khen. Cái này cute. Không phải của tao. Caroline đưa đó. Cái màu này không phải màu của tao. I know. Bả nói. Hồi xưa tao cũng vậy. Xài tòn hàng màu đen. Giờ dòm cái closet của bả. Rực rở ấm cúng thấy mê luôn. Mình vớ va vớn vẩn tày hoày ra vậy mà nhìn màu quần và áo, boring thấy sợ chưa !

2. Không giống như cái này mình đang làm. Tặc tặc. Không biết mần sao cho nó xong đây. Cũng hai tháng rồi nhá. Bi giờ bức này đã khác xa lắm với hồi mới start rồi. Happy nhá ! Ta nói là Seattle change my style, không sai.

Mấy cái cầu thang này vẽ bằng gesso, một loại vôi vẽ lên canvas before vẽ màu lên để sơn dầu không bị leak xuống vải rồi xỉn màu đi. Mình mê xài gesso lắm. Không dùng gesso như một loại nước sơn lót, mà là nước sơn chính. Vì cái chất liệu tường vôi của gesso rất giống như loại vôi tường ngày xưa ở Việt Nam. Ngày xưa có một bức tường trong nhà. Cứ thế mà vẽ viết chì lên cho sướng.  Tường vôi xi măng thường gồ ghề, không bằng phẳng. Vẽ viết chì lên lộc lệch chông chêng y như cái cầu thang của một cuộc đời. Hôm qua mần mấy cái bậc thang này. Đợi bữa nay gesso thật khô đi rồi sẽ tô lại với chì màu. chứ sẽ không để cầu thang trắng như thế. Nhìn trông rất sạch sẽ. Không hay ! Ngoài cờ , cầu thang là một thứ mình vẽ đi vẽ lại không biết chán. Có nói ở Sài Gòn Slum rồi nhá. Nhắc lại để cây view nhá !

Cứ add thêm từng lớp từng lớp màu, hình rồi giấy báo lên như vậy chắc cũng hơi bị lâu. Mỗi lần dán thêm một lớp giấy báo ( chủ yếu là báo Người Việt, Việt Weekly và Sài Gòn Giải Phóng) lên là phải làm sao cho cái lớp mới nó trông như belong to the whole piece. Nên lại sơn, lại quét, lại tô. Cái theme của mấy tranh gần đây là immigration and race.

Dân nhập cư tứ xứ khi tới một thành phố hay một đất nước nào đó, luôn đem những cái rất riêng từ nước mình tới. Rồi từ từ mới hoà nhập vào cái nước host . Hehehe, mình kêu loại tranh này là lost and found kinda process. Mình tới một nước lạ. Thấy mất mát nhiều hơn là được. Mất quê hương, gia đình, văn hoá, tiếng nói, mất cái tên cha sanh mẹ đẻ, mất cái phong tục ông bà...mất luôn mái tóc đen và cái mũi tẹt. Thậm chí tiếng khóc và tiếng chửi thề cũng không còn giống ngày xưa nữa.

  Rồi từ từ sau cái culture shock đó, trên cuộc hành trình đi tìm lại chính mình á. Sẽ phát hiện ra con người mình trên cái miền đất mà mình đang sống . Mà những điều phát hiện đó, ngày xưa ở quê hương mình, mình không có biết tới. Món ăn mới, những con người sắc tộc khác nhau, văn hoá tôn giáo khác, những kỳ thị chủng tộc, mình biết nhiều hơn, đầu óc mở ra hơn biết nhiều hơn để rồi sẽ buồn nhiều hơn. Ừa, sẽ buồn nhiều hơn. Càng già, lại càng thấy mình nhớ nhà, càng hội nhập, càng sẽ thấy mình xa lạ.

Rồi sẽ lại thấy nhớ nhà, cảm giác mất mát, nhất là trong những chuyến về thăm nhà. Lúc đó cảm giác nhớ "cái nhà của mình ngày xưa" và cảm giác mất mát do đó sẽ tới đỉnh luôn nha. Chơi vơi bồng bềng giữa cái mới và cái cũ. Lẫn lộn không biết mình đang ở đâu. Nạc mỡ thừa thải và lỡ làng hành tỏi ghê lắm nha.

Rồi sẽ "try to move on", an ủi mình, hoà nhập vào cuộc sống mới, try to find the place to belong.... so on (he he he, cái này mần nháp cho bài luận của cái project này nha ).

Cái hành trình này, trong tranh Lún Ghẻ, tự nhiên màu mè sinh động nhộn nhịp chí choé và nói chung là rất bề bộn. Nhớ về quá khứ á, rồi hướng tới những công việc bương chải hàng ngày. Cái buồn xa quê bị những hoạt động hàng ngày lấp liếm, nên cứ thế mà dội ngược vào lòng. Chỉ thoáng hiện đôi khi qua ánh mắt, một tiếng thở dài, một chút nước mắt chực trào ra mà nén mình ngưng ngay lại . Cái process của Lost and Found là một quá trình dài, thườn thượt hết cả một đời người chứ chả phải chơi. Nên hai ba tháng miệt mài dán rồi tô dán rồi tô, thấm tháp chi đâu.

Loạt tranh này mờ mờ ảo ảo. Xài nhiều băng keo bịnh viện, băng lại những vết thương trong lòng của  dân tứ xứ. Băng keo bịnh viện. Loại "micropore", co giãn mềm mại, có những lỗ chân lông cho không khí xuyên qua. Băng keo này đắp lên da thịt người, sẽ làm dịu lại những đớn đau  thể chất cũng như tinh thần. Xử dụng vô tranh đề tài này không có gì bằng. Micropore được mình xử dụng như một yếu tố kế dính rất là positive trong tranh, rất là social work nhá. (compared với một yếu tố kế dính rất negative khác: money ).

Immigration và Race hàm chỉ con người. Trong tranh mình không có vẽ người nha. Có nhiều hình ảnh collage về người nhưng đã bị đè chồng lên với băng dán , màu và glue. Nhìn xa xa chỉ thấy một thứ tổng hợp của một thành phố. Micorpore is translucent. Dán lên một mảng màu, nhìn hơn mờ đi chứ người xem still make out what is it underneath. Mà phải. Tới gần, và phải thật gần mới phát hiện ra something related to human, people and wound. À, invisible wound , invisible pain của immigrant ! that is it !tuyệt vời .

Xạo xạo vậy thôi. Mai mốt ziết qua tiếng Anh chắc mệt đây !

Bức này cao tới trần nhà. Chiếm hết một khoảng tường. Lúc đem tấm bìa to này về. Không có chổ mà đóng lên. Nhíu mày si nghỉ. Mịa mất cái studio, khốn nạn cái đời quạ sỉ quá. Nhưng không sao. Mình reconfigure lại cái furniture trong phòng ngủ nhá. Miễn sao lấy ra được mấy mảng tường trống là được rồi. Kê cái gường sát cái closet. Heheheh, mỗi lần chun vô closet thì phải cứ là trèo lên gường. Nên bữa nay khiêng mớ quẩn áo đen thui ra ngoài cho khỏi vất vả tuổi già đấy.

Ấy thế mà lôi ra được 2 1/2 mảng tường trống mời gọi. Mần luôn hai cái to đùng đùng trong nhà nhá. Dek có studio cũng ko việc gì. Xài hàng non- toxic vẽ lên cũng rất là happy rồi. Nhưng sẽ đi kiếm studio vì mình đang thèm vẽ oil. Nhớ cái mùi độc hại của sơn dầu. Thơm thì thôi nha. Lần trước về Việt Nam ngồi cả tuần trên studio của Má mần sơn dầu. Sướng thì thôi nha. Nhưng sơn dầu độc lắm. Phải có cái vent chứ không thì tội những người khác xung quanh mình. Cũng y như second hand smoke vậy á.

3. Zậy đi. Bi giờ đi dọn dẹp tiếp hén. Rồi đi nấu nồi bún riêu. Chút nữa có khách Portland lên. Tao chỉ nấu, mày lên mêm mếm nhá. Ngon dỡ là tại mày nhá. Bún riêu có riêu, off course. Sẽ mua thêm tôm tươi, không chơi tôm khô nhá, huyết, đậu hũ, rất nhiều cà chua rồi thim mắm ruốc ( để coi trong tủ còn ruốc không cái đã) . Hehehehe. Có nên chơi thim ốc bu không ta? Tính ra giấy trước đê. Không thì. Mắc công phải đi bộ qua chợ thim hai ba chuyến bonus nữa thì cũng mệt.

4. Seattle đang mưa và lạnh.

Đậu hũ, đậu bắp và hố bom

1. Đi chợ mua bốn miếng đậu hũ và miếng thịt sườn. Dòm đi dòm lại. Hai cái mắc ngang nhau mới ghê. Nhớ ngày xưa Má đưa ngày 10 đồng. Mua 200 gr thịt nọng , hai miếng đậu hũ và một bó rau muống. Đậu hũ rẻ. Dân nghèo ăn đậu hũ thay thịt mà lớn. Đậu hũ rau muống dậm thêm thịt nọng. Má kho chút nước mắm chứ không nước màu chi hết. Con gái Má lựa thịt mà ăn. Má chỉ ăn đậu hũ. Ba đứa con của Má chỉ có ăn vậy thôi lớn te te. Giờ ăn đậu hũ là một món mà người ta gọi là vegan food. Dân biết chọn ăn đồ ...healthy, dân Liberal, dân Green vì môi trường ...và một đống hằm bà lằng các danh xưng thậm thược khác. Hay dân nhậu mới kêu đậu hũ lưót ván hay đậu phụng chấm mắm tôm.

2.Mình thắc mắc tại làm sao đậu hũ bên đây mắc ngang ngửa miếng thịt. Phát hiện ra đậu hũ làm từ đậu nành. Mà mí cái giống đậu nành hay bắp dân Mỹ trồng mà không ăn, tụi nó để dành đi nuôi gia súc hết. Dân Mỹ thích ăn thịt hơn. Thành ra đậu hũ trở thành món hiếm...mà dân "elite" đổng đà đổng đảnh và dân Việt mình chọn ăn. Nên mắc. Đúng là rất ngược đời.  Còn tệ hơn là dân Mỹ đem bắp trồng rồi ....ép lấy dầu chạy xe hơi. Quá khổ. Ăn thịt và đi toàn xe hơi, lại không kèm đậu hũ, làm sao hơn 1/3 dân Mỹ không béo phì.

3. Mua đậu hũ sẳn tay bốc luôn một vĩ đậu bắp. Đậu bắp bên đây kêu là Orka, luộc lên chấm với đậu hũ kho nước dấm đường xì dầu lạt lạt xịt thêm tí tương ớt nữa là ngon một ngày của mình rồi nha. Nhớ hồi hè lớp 8 mình bị bịnh tróc lở đầu đi bịnh viện nằm hết mấy tuần. Bị tróc đầu mà sao nó bị phù hết cả người mới ghê. Bác sỉ cấm ăn muối. Mình nhập viện nhi đồng hai. Má chạy lên chạy xuống với mình và hai đứa nhỏ ở nhà. Má không nằm lại bịnh viện được. Vì không ai coi hai đứa kia ban đêm. Lúc đó bịnh viện đã quá tải. Hai bịnh nhi nằm một gường. Bà kia con bị sốt xuất huyết, xếp chung gường với mình. Bà hỏi mình bị bỏ rơi hả. Mình chẳng nói chi. Đêm xuống y tá đi ra hết thì bà quát mình nằm xích vô cho bà nằm với con của bà. Lúc đó sao dek biết chưỉ lại nhỉ. Co giò nằm mà khóc thôi. Khóc đã nhưng tới sáng giả đò vui cho Má khỏi lo.  Má cứ nấu cơm bưng lên. Thịt thà nhóc nhách. Nhưng không nêm nếm chi hết. Không muối lạt phèo mần sao ăn. Mình lén Má vứt hết. Tiếc thịt thì ăn thịt chứ cũng không ăn hết.

4. Rồi cái có hai vợ chồng người Campuchia cũng ở nuôi đứa con hai ba tuổi. Con bé người Miên da đen ngăm tóc quăn mắt tròn thau láu nhìn thấy mà thương. Ông chồng thấy mình lén vứt cơm đi. Thì la mình. Ăn cho mau hết bịnh mà về với Má với em chứ. Nghe ổng nhắc tới Má. Nước mắt mình ứa ra, cổ nghẹn lại, tủi thân, còn không muốn ăn luôn phần cơm còn chừa lại sau khi đã lén  quăng thùng rác một mớ. Bà vợ vô thay ca. Hai vợ chồng ngồi xuống ăn cơm. Cơm chỉ có một chén nước tương xắn ớt với một đám đậu bắp luộc xanh rì cái cà men. Nhìn hai vợ chồng xì xụp ăn. Mà đó cũng là lần đầu tiên mình biết đậu bắp. Bà vợ mời mình ăn , nhưng mình lắc đầu. Giờ nhìn đậu bắp, nhớ ngược lại ổng bả rồi nhớ tới Má !

5. Bữa Seattle có airshow. Lần đầu tiên cái airshow kế bên nhà. Đi ra cái Lake 5 phút là coi được rồi. Còn không thì cứ ngóng cổ lên dòm từ cửa sổ thì cũng thấy rồi. Ban đầu nghe nói airshow thì hí hửng chờ đợi. Tới bữa đám máy bay bắt đầu tập lượn lờ trên đầu mình cả tuần thì bắt đầu hoảng. Tự nhiên nghe ồn quá. Nhức hết cả óc. Váng hết cả tai. Tự dưng không ham đi coi nữa. Bữa cái show chính thức trình diễn, vợ chồng ông hàng xóm đem con cái ra cắm trại ngủ đêm xí chổ. Ổng rủ nhà mình đi. Ông tự hào tuyên bố là cái chổ ông xí là ngon nhất vì vị trí đó là điểm chính của cái airshow. Mình có thể ngước cổ lên nhìn thấy nó bay ngay trên đầu hay cắm thẳng từ trên xuống chuối xuống...đầu. Nghe vậy là muốn...ói rồi. Quyết định không coi nữa.

7. Tiếng máy bay chiến đấu ồn khủng khiếp. Nghe rất là uy hiếp. Tự dưng mình nghĩ tới cái hố bom kế nhà mình ở Thụy Khê, Hà Nội. Nhớ Má khủng khiếp. Lúc đó một hai ba tuổi chứ mấy. Lờ mờ nhớ dưới cái gường trong nhà có cái hầm tránh bom. Bom Mỹ thả lúc đó mình không có nhớ ồn làm sao. Nhưng giờ nghe phản lực gầm rú trên đầu là không thích, không vỗ tay mà phát hoảng là biết rồi. Má cứ kể chuyện hai mẹ con đi sơ tán. Có lúc Má liều không đi. Ban đêm, cúp điện tối thui, hai mẹ con nằm ôm nhau trong nhà. Má len lén thắp một cây đèn cầy leo lét trong cái gian nhà bé ti. Thì thào nằm chờ tiếng kẻng báo động. Má nói. Sao hồi đó má liều thế. Mà sao có số, cũng không chết.

8. Sau này lớn vô tới Sài Gòn, mình cứ nói với người ta là hồi xưa nhà mình ở kế bờ hồ. Má cười. Cái đó là hố bom đó, bờ hồ gì. Con nít ngây ngô chỉ dám biết có cái bờ hồ. Nói chuyện tới hố bom thì mai mãi sau này thuộc thơ Tố Hữu hay lúc đi học bên Mỹ nhìn hình ảnh của những hố bom B52 tròn tròn trên đồng ruộng xanh, phản chiếu cả một bầu trời xanh dương mới biết tụi Mỹ nó thả bom như thế nào ở Việt Nam. Mình nhớ mãi cảm giác lúc đó. Bật khóc tức tưởi. Tình cảm lẫn lộn lèo phèo bèo nhèo hết cả một ngày. Là hoạ sĩ, những vòng tròn xanh dương ngập nước phản chiếu bầu trời cao vời vời chơi vơi trên cánh đồng lúa xanh là một điều kỳ diệu lung linh rất đẹp. Mình muốn làm một bức quilt ngay lúc đó. Là một người Việt, lòng căm phẩn, đau đớn trước vết thương chiến tranh chưa từng biết lên da non của những vùng đất đó. Nhan nhản khắp nơi ở Việt Nam. Như muối xát ớt vô lòng. Và.

9. Nhớ Má cồn cào. Hố bom kế bên nhà. It ra là với một con bé hai ba tuổi là một cái hồ thiệt to   được rào lại bằng kẽm gai để tránh cho con nít lạng quạng chơi rồi té xuống. Một bữa mình chơi miểng chai trước cửa nhà. Chắc lúc đó 3 tuổi . Bị cào rách tay. Khóc váng lên. Má đang bị ốm. Nằm trong nhà. Má lần ra cửa. Hỏi chuyện gì. Mình vu vơ chỉ đại cái hàng rào kẽm gai. Má sợ. Nhờ một cô đưa đi bịnh viện tiêm uốn ván. Lúc cô "đèo" mình trên cái ghế mây phía sau. Mình mới nói là bị miểng chai cào. Rồi sau đó làm sao nữa. Dek có nhớ. Những chuyện li ti như vậy mấy hôm nay cứ kéo về ầm ầm như cái airshow. Sướt mướt cho một thời có Má. Tiếc không hỏi Má là cái hố bom đó có từ lúc nào. Trước hay sau khi Má dọn nhà tới đó. Hả Má.

10. Người Maya cổ có một quan niệm trong bói toán là bầu trời là hình ảnh ngược up side down của trái đất . Nên mỗi khi muốn tiên đoán chuyện chi, họ ngồi xung quanh một cái giếng đầy nước phản ánh bầu trời trên một cái tháp thiệt cao. Mọi sự đã, đang hay sắp xảy ra trên mặt đất sẽ được đọc ngược lộn trái lại bằng hình ảnh bầu trời long lanh trong giếng nước. Người ta sẽ đoán được sự thật hay mặt sau mặt khất của vấn đề. Mình nhìn cái hố bom đầy nước kế nhà mình năm xưa. Mình đọc được những gì. 38-39 năm sau, mình biết ra nhiều điều. Biết nhiều đến nổi nhiều lúc băn khoăn. Giá biết ít lại, giờ không phải đa mang. Nhưng nếu biết ít lại, thì mình không bao giờ có một cảm hứng rất xót xa tuyệt vời cho một loạt tranh mới vừa xong.

Má ơi.