4/1/13

Chuyện cờ (II)

Cô bạn của tôi là một người rất "mê" tranh của tôi. Trên đời hiếm có ai mê tranh Lún Ghẻ. Cô này là một, hay là người duy nhất. Những cái to to, tôi cho cô, cô vể treo thiệt trang trọng trong nhà. Cô viết sách. Dành hẳn một chương (trong 6 chương ) phân tích tranh của tôi. Hình bìa, cô chọn một cái có dính líu tới cái tác phẩm dưới đây. Làm họa sĩ, chỉ vậy thôi là sướng rồi.

Hai đứa hay hú hí với nhau. Hết bàn chuyện nghệ thuật lại lịch sử. Rồi nghệ thuật phản ánh lịch sử ra sao. Bữa tôi ngồi kể chuyện may hai lá cờ lại với nhau cho cô nghe.


Tôi nói. Nếu phân tích ra theo kiểu art, thì hai cái cờ này vẫn còn thiêu thiếu cái gì đó nha.  Lúc tao may hai cái cờ này lại rồi. Treo lên. Nhìn rất thõa mãn. Thế là xong. Một hình hai lá cờ. Nhưng về lâu về dài. Đúng là có cái gì lấn cấn. Cô nói. Mày rắc rối quá. Không.Thiệt mà. Cô nói tôi rắc rối nhưng cô rất hăm hở nghe tôi giải thích. Chỉ có mày rảnh mới ngồi suy nghĩ ra lắm chuyện như thế này thôi. Mà...tao lại thích nghe mới chít chứ ! Nè. 

Hai cái cờ này cùng có hai màu đỏ và vàng. Thiết kế của cái cờ đỏ sao vàng nhìn rất trung tâm. Rất focus. Ngược lại, cái cờ ba sọc đỏ nhìn yếu đuối hẳn nếu để kế bên cái cờ cỏ sao vàng. Thường thường, những đường thẳng thường có chức năng đường diềm bao quanh phạm vi hơn là đứng vào trung tâm. Nếu xét về Ying and Yang. Cờ đỏ là Ying và cờ vàng là Yang. Cờ đỏ là nam cờ vàng là nữ.(Hay là ngược lại). whatever. Ying và Yang không tách rời nhau ra nhưng cũng không hẳn thuộc về nhau. Tận cùng vấn đề thiệt ra Ying và Yang ở hai thế giới rất khác nhau. Vàng và đỏ đâu đó cũng thế. 

Bữa hai đứa đi mua vải may một cái baby quilt cho đứa con của cô. Cô hỏi may làm sao. Cả tuần vắt óc suy nghĩ. Cờ phật. Tao sẽ may cho baby của mày một lá cờ Phật nhá. Cờ Phật có năm màu. Mỗi màu tượng trưng cho một sắc dân và một ý tưởng thiêng liêng của nhà Phật.


Hình chụp 1962 trong một cuộc biểu tình tổng thống Ngô Đình Diệm của Phật giáo Việt Nam. Bất kể chuyện chính trị, hình hai nhà sư bận đồ màu cam ngồi bình yên chính giữa đám áo đồng phục trắng sinh viên học sinh trong một khuôn viên rộng lớn . Cái qui mô của cuộc biểu tình cộng với cái rất thiền của đạo Phật làm thành một bố cục rất thiêng liêng và rất dân tộc làm tôi rùn hết cả mình nha. Dân Viêt Nam 70% theo đạo Phật ngàn đời nay rồi. Ông Diệm không hiểu  hay lờ đi cái điều quan trọng này?


Cái mẫu cờ Phật năm màu với cái hình bên trên là nguồn cảm hứng chính cho cái baby quilt này nè. Bữa đó, hai đứa thức tới 3-4 giờ sáng làm cho xong cái này. Làm xong hí hửng tợn. Baby quilt, tôi xài vải conton lót vải gòn bên trong. Chỉ dùng máy may đạp những đường chính. Còn bai nhiêu thì hai đứa thay phiên viền bằng tay. Làm xong chỉ muốn ôm mà ngủ thôi chứ không muốn... đưa cho đứa bé được tặng nữa. Sau này, tôi có làm thêm hai ba cái giống vậy cho baby shower con của Bon và một người bạn khác. Hàng Lún Ghẻ. Hàng độc không à nha. 


Biểu tình chống chiến tranh ở Washington 1969. Một lá cờ GPVN nhỏ nhoi được focus vô ngay trung tâm nha. Cái dù màu vàng đỏ và hình như có chút xanh xanh phía dưới làm cả một khung gian màu đen sinh động hẳn lên. 




Coi xong tấm hình đó cộng thêm những đêm thâu suốt sáng nói chuyện về Việt Nam với cô bạn tôi, tôi quyết định làm thêm một cái quilt khác. Lần này bỏ thêm cái cờ GPMN này cùng với hai lá cờ kia. Phần nền tôi thêu hai bài quốc ca của hai bên. 9 tháng ròng rả cho một project. Lúc treo lên ngồi dòm lại, sau khi nốc hết một chai rượu chát. Thì tôi phát hiện ra được một chân lý. 

Hai lá cờ cỏ và vàng thiếu một màu khác để cân bằng hai màu vàng và đỏ. Bữa phát hiện ra chuyện này á. Cứ ngồi lạnh hết cả người nha. 

Theo thuyết color theory, màu vàng đỏ và xanh da trời là ba màu chính ( primary color) của bảng màu. Primary colors là những màu chính lấy trong thiên nhiên chứ không có thể pha bằng màu khác. Trái lại, những màu này có thể đi pha hàng trăm hay tỉ các màu khác nhau ( tất nhiên là có thêm đen và trắng ). Lá cờ GPMNVN tạo ra từ ba màu chính ( màu xanh trên đây có pha chút trắng rồi) nên nhìn nó hoàn thiện hơi hai lá cờ đỏ và vàng. Số ba lúc nào cũng cân bằng hơn số hai. Nên có lẽ nhìn hiền lành hơn chăng. Mà nhìn cũng vững chắc hơn. Hai màu đỏ và vàng pha lại chỉ thành màu cam. Màu của trái cây, của mùa thu hoạch, của lúa, hay đơn giản là của lửa. Nhưng ba màu primary pha lại thì thành màu nâu chắc nịt, nhu mì, bao la, bao dung của Đất ! 

Đất !  Lá cờ này được tạo ra từ đất. Cũng như lá cờ Phật, năm màu đó trộn chung lại thì sẽ ra màu nâu sòng giáo lý của Phật. Mọi thứ trên đời có liên quan liên hệ với nhau như ying và yang, cuộc sống của một người không thể tách rời với thiên nhiên hay rất  phụ thuộc và thiên nhiên để tồn tại. ( Nghe rất environmentalist friendly, hehhêh 5000 năm trước, Đức Phật đã nghiệm ra chân lý này rồi). Đó là lý do tại sao bỗng dưng tôi lại yêu lá cờ hay hơn hai lá cờ trên kia.  Đất thì về với đất. Có mần chi nữa. Đời vẫn cứ phù du. Người tạm, cờ cũng tạm huống chi là lý tưởng chính trị, tiền bạc và của cải. Mọi thứ rồi cũng sẽ về với đất. Cứ nghĩ vậy tự nhiên thấy lá cờ ba màu lộng lẫy hiền lành tử tế bao dung vời vợi hẳn ra. ( chữ tử tế cho lá cờ này là xài lại của chú Gác). 

Suy nghĩ lởn vởn tới đây. Tôi tạm coi như là một cái mốc rất lớn để tôi dừng lại thở dốc môt cái rồi đi tiếp với những projects lớn hơn, qui mô hơn về lá cờ GPMNVN. Tôi miên mang nghĩ tới đia đạo Củ Chi, những trận đánh oanh hùng của Việt Cộng từ lòng đất. 300 km đia đạo được đào bí mật liên tục 20 năm.... là khởi nguồn của lá cờ này đây. Mậu thân, khi mà Việt Cộng vùng vẫy tấn công Sài Gòn rồi bi giết gần hết.... 

Những sự kiện quan trọng đó gắn bó rất mãnh liệt keo sơn với lá cờ GPMNVN chứ không gắn liền với lá cờ đỏ sao vàng. Dấu biến lá cờ GPMNVN trong bảo tàng, lớp trẻ không ai biết nhất là mỗi lần kỷ niệm 30-4, hay Mậu Thân hay những cái gì gì đó liên quan tới cuộc chiến tranh giải phóng whatever ! Là dek có fair. Mọi thứ dẫu biết sẽ về với đât. Nhưng tôi yêu lá cờ này mất rồi. Mình còn. Thì sẽ còn mang linh hồn của lá cờ này đi với những art projects của mình. Chỉ vậy thôi. Hai projects nữa ra đời. The 100 hay Tết Offensives hay là Tết Mậu Thân. Và một loạt sách The 300 focus on địa đạo Củ Chi ! 

Nếu còn hứng, sẽ kể thêm về cái project về địa đạo Củ Chi. Giờ nếu rảnh cứ gú gồ Cu Chi tunnel thì ngoài cả trăm hình ảnh về địa đạo Củ Chi các loại, bản đồ các loại thì chỉ có một tấm tranh duy nhất của Lún Ghẻ về đề tài này thôi nha. Đã nói rồi, hàng Lún Ghẻ hàng độc. Chấp nhân gian ai muốn copy chi thì copy, không ghi source chơi luôn. Hahahha, hàng rất độc, xài không ghi tên Lún Ghẻ trúng độc ráng chịu ! 


Ps: cám ơn Mr Nguyễn Phi đã gợi ý rồi nhắc nhớ Lún Ghẻ cho đề tài này. Bản thân Lún Ghẻ xông pha chuyện này một mình một ngựa chứ không có ham hố chia sẽ với ai. Có người như cô bạn Lún Ghẻ và anh Phi quan tâm như vậy. Thấy hạnh phúc lắm nha !