8/31/12

Seattle bus và giấc mơ thành Mỹ

trắng !


Bài này tính mần lâu rồi mà chưa có biết tự push cho mình một cái button. Hên. Hôm qua dẫn Beo đi vô trường mần cái orientation vô highschool. Nên. Nè.

Trước tiên. Nói với Má, với Mẹ Nguyên và hai đứa em ở nhà. Cháu của hai bà và cậu Nam dì Mưa tuần sau đi vô trung học rồi. Rùn mình một cái giùm đi. Ngoảnh mặt nhắm mắt một cái. Thấy thời gian chỉ hình như là bấm một cái tích rồi tắc. Dang tay một cái thôi là mình thả con đi mất rồi. Trung học!

Nói trước nè. Bài này tích tụ lại từ rất nhiều thứ, ủ dột trong nhiều năm và tầm tả trong rất nhiều lớp khoa học xã hội, nên tất nhiên là dài, dai mà rất dở. Tất nhiên là đọc dễ bị khùng lắm nhá. Đọc xong bị khùng nhiểm trùng đường não ráng chịu nha.

Vô chuyện nè.

Beo sẽ học ở một cái.. trường bé tí nị có ...sáu phòng học tập trung thành một dãy trong một cái cư xá trung tâm Seattle. Từ nhà đi tới trường sẽ hơi bị nhiễu. Chàng phải cuốc bộ ra lấy cái xe lửa railink rồi thêm một chuyến xe bus mới tới được trường. Buổi sáng nhiểu 30-45 phút. Chiều cũng vậy. Nhưng chàng phải làm thiệt nhanh mà về rồi còn ăn rồi còn tới hồ bơi .

Bạn nào tới nhà mình thì biết là kế nhà mình chưa tới 2 phút đi bộ có một cái highschool. Franklin High. Tiện lợi biết chừng nào. Ngay sát hồ bơi của chàng cũng có một cái high school, Garfield High. Lấy một chuyến xe bus lên cái trường đó, bới cơm ăn rồi ở lại tới giờ bơi rồi tới 630 pm ba mẹ lên pick up là về. Cũng rất là. Tiện và lợi.

Vậy mà sao không học?

Bởi vậy mới có chuyện mà kể nè. Cái trường mà chàng sắp học tuy là trường công nhưng chỉ có 300 học trò. Chi ra làm 6 lớp nên học trò sẽ được thầy cô và hiệu trưởng chăm chút hơn (ý là ba chàng nhận định như vậy). Ngay khu đó là một khu công nghệ về digital art (chứ không phải Fine Art như mẹ), game design và tourist. Thì Beo sẽ có cơ hội học về design game (là có tiền, vụ này Beo nhận định). Trường  nhỏ, nhưng tiền của Seattle Unified District rót về so ra với những trường khác là nhiều hơn vì khu nhà giàu (lại Ba Beo nhận định) và ít học trò hơn nên đỡ hơn.

Ai nói bên Mỹ equal share, at least ở những public section, như trường học chẳng hạn. Quên đi Diễm. Và cái này mình thấy. Nếu học trò ở trường phần đông là các bạn Mỹ trắng.Thì chắc chắn chổ đó có nhiều tiền hơn. Thêm cái lợi là dân Mỹ trắng hay đòi hỏi, complain và khiếu nại nếu bị mất hay bị cắt quyền lợi. Con mình sẽ được ăn theo. Tiếng Mỹ gọi chữ ăn theo của mình là "trickle down". Có nghĩa là dân có tiền ăn no rồi, thừa ra thì nhả ra trickle down xuống mới tới phiên những người không có tiền, loại 99% á. Tụi nào thừa mứa tiền nhiều hơn thì lúc nhả xuống, tất nhiên sẽ nhiều hơn chút đỉnh!

Beo là Châu Á. Mỹ trắng coi dân Châu Á là " model minority", dân tộc thiểu số nhưng mà là công dân gương mẫu. Có phần nể hơn so với những sắc dân khác. Tuy rất là ha ha ha nhưng mấy cái vụ kỳ thị hay race conflict cũng sẽ ít xảy ra hơi một chút. Hay nếu có bị police hành hung thì cũng hiếm có trò giơ súng ra bắn lại. Dịch ra theo kiểu Lún Ghẻ là . Nói chung là rất ngu nên rất là nghe lời , hahahha. Nghĩ vậy mà Ba Beo bắt chàng chịu khó đi học xa xa một chút. Tiện bây giờ cũng chỉ có save được một chuyến xe bus. Mà lợi sau này thì cũng vô cùng. (vụ này hai cha con bàn tính chứ mẹ không có dính vô nên chưa biết lợi là lợi mần sao, ha).

Cái trường Franklin High kế bên nhà mình phần đông là dân nhập cư và dân Mỹ đen. Học trò bus từ South Seattle lên cái trường đó mỗi buổi sáng đông nghẹt. Buổi trưa, trong trường thả học trò một tiếng ăn lunch. Xung quanh toàn Mc Donald và phở. Không biết con nít trung học tiền đâu mà ăn phở chứ mà tụi nó đi ăn trưa như người lớn vậy á, chứ không ăn trong trường. Rồi lại tranh thủ tụm năm tụm ba ....hút thuốc luôn thể. Cũng y như người lớn.

Hè này, cái "green smoke" store ( chuyên bán bồ đà" ) kế bên trường Franklin bị FBI dẹp mất nên cũng bớt gớm. Hahahah. Kế bên trường có một cái cửa hàng bán bồ đà " trị bịnh". Nghe là nổi da gà rồi nha! Mình không kỳ thị sắc dân nào hết nhưng phải cứ sáng suốt mà nhìn đi. Trường nào Mỹ đen và Mễ học nhiều là trường đó không có funding cho việc học hành nhiều. Mà sao không hiểu funding cho mấy cái green smoke vòng vòng xung quanh trường thì....có quá trời.

Phần lớn music, thể dục và art sẽ bị cắt ! Vì tụi nó bận hút thuốc. Không rảnh mần art hay nhạc và cũng quá "high" mà mần thể dục. Hahh. Con mình sẽ không có nhiều cơ hội học cái chi chi trong những lớp chen chúc hầm bà lằng ồn ào. Chẳng đứa nào học hành. Thì sao con mình nó thích học. Buổi trưa, trường short of staff mới thả học trò lê lết ngoài đường vậy thì mần sao đây.

Mình đi lên University UW thì lấy xe bus 48. Thấy sự phân biệt chủng tộc ở Mỹ khá rõ ràng trơ trẽn trên từng chuyến xe bus. Nếu sáng đón xe ở trạm khoảng 600 -800 am. Trên xe chỉ toàn người Mễ đi làm thiệt sớm. Chứ trễ thêm 15 phút thì bắt đầu có học trò. Học trò Mỹ đen và Mễ lấy bus lên Garfield High học. Chuyến xe bus càng đi xa khu South Seattle thì càng bớt người Mỹ đen và khách đi bus bắt đầu trắng dần dần với những thành phần như học trò đại học , giáo viên, y tá và nhân viên bịnh viện. Gần tới UW thì coi như không còn Mỹ đen nữa. Nếu có Mỹ đen thì toàn người ngồi xe lăn lên bịnh viên thôi. Nhưng vẫn còn Mễ. Vì họ đi làm lao động và nanny trên UW cũng nhiều.



Buổi chiều tan trường highschool, khoảng 300pm xe bus 48 về South Seattle đặt nghẹt Mỹ Đen và Mễ (dân Việt Nam có khuynh hướng học kế bên nhà hay có cha mẹ thay phiên đưa rước, ít thấy đi xe bus). Dân Mỹ đen có thói quen leo lên xe bus là chạy tuốt ra phía sau nha. Vì thường mí anh này không có stop giữa chừng mà tới trạm cuối cùng mới nhảy xuống vì phải đón thêm nối một chuyến khác mới về được South. Nên ngồi phía sau tiện, khỏi đứng lên đứng xuống nhường chổ cho ai hết.

Mình ngồi xe bus hơn năm nay. Cay đắng nghỉ. Ngồi xưa thời Civil Right, Rosa Parks đấu tranh cả một cuộc đời của bà chống lại cái luật chia xe bus ra làm đôi, một khúc phía trên cho Mỹ trắng, dân Mỹ đen phải ngồi phía sau. Giờ hơn 80 năm rồi, hình như mọi thứ vẫn còn y nguyên. Con cháu của bà cứ ra phía sau ngồi cho khoẻ. Mỹ trắng ngồi trên, Mỹ đen ngồi phía dưới. Có điều tiến bộ là mấy bạn Mỹ Đen ồn ào quá chừng, chứ không rón rén thậm thụt như ngày xưa. Giởn hớt rầm rộ hết một 1/2  cái xe bus. Nên hồi xưa mí bạn ý sợ Mỹ trắng, còn bây giờ dân Mỹ trắng lại sợ mấy bạn ý chỉ vì nhìn các bạn ấy coi bộ agressive hung dữ quá.

Hướng về UW thì toàn Mỹ trắng. Đứa nào cũng kệ nệ bưng bê cái musical instrument to tổ bà nái. Mấy anh Mỹ trắng nhỏ tuổi mà cao chồng ngồng hay tập trung lại dài chân dài cẳng từng group nói chuyện về cách làm....bussiness ở Châu á và những chuyến vacation với gia đình. Hay các anh ý ở lại hồ bơi cho tới 6 giờ tối mới về. Nên những chuyến bus 48 hướng lên UW im lặng hơn, lịch sự hơn và cũng không chen chúc bằng những chuyến hướng South.

img209.jpg

Nhiều người sẽ nói. Xứ Mỹ tự do. Ai muốn đi đâu thì đi. Ai cấm. Nhà mấy bạn Mỹ đen ở phía South thì cái bạn ấy bus về South, Mỹ trắng phía UW thì tụi nó bus lên UW.

Lầm. Có cái này cấm nè. Red lining.

Garfield high là một trường highschool nằm ngay khu Capital Hill. Đẹp lộng lẫy và mới hơn cái trường Franklin, focus vô art và theater performance với một cái nhà hát to và rất sang trọng. Dân Mỹ đen ai muốn học art và music thì cứ phải cứ phải lấy hai cái bus như trên đi tới Garfield.

Trong khi âm nhạc và theater performance là một trong rất ít những lãnh vực có nhiều cơ hội cho dân Mỹ đen có tài tiến thân. Thì. Giờ một số dân Mỹ trắng sắp chơi cái trò khốn nạn này nè. Dân nào từ South Seattle (đa số Mỹ đen) sẽ phải học cái trường Franklin, chứ không tới Garfield nữa. Viện cớ là khu nào học trường nấy, cho đúng tuyến. Tiền nhà đóng thuế khu sang mà khu nhà nghèo lên học thì không có "equal share" ! Nên từ từ, Garfield sẽ bớt tới không còn dân Mỹ đen học như hiện nay. Thì cái trường Franklin kế nhà mình cuối cùng chừng hai ba năm nữa sẽ toàn Mỹ Đen và các giống dân khác, đa số là dân Hồi giáo và Mễ.

Nhưng thiệt ra nói nào ngay là xứ Mỹ tự do. Cũng không ai cấm con mình học Garfield hay Central High. Muốn đi học cho xa thì tự kiếm xe mà đi. Nhưng. Lại nhưng.

Mình phải làm đơn xin. Làm đơn rồi điền đơn và ngồi chờ thời xem có được chấp nhận không là những việc làm xa xỉ không ai ưa. Vì người ta còn phải đi làm kiếm cơm, đóng tiền nhà tiền xe và tiền mua vé số. Nhiều sắc dân tiếng anh tiếng u không biết thì còn nhiễu hơn. Thôi trên Unified District gởi thơ về cho con mình học đâu thì học đó. Tiện và lợi cho mình cho con khỏi chạy đâu lăng nhăng.Trường nào cũng vậy !


Có người sẽ nói là Mỹ có bản điền đơn cho những thứ tiếng khác. Ừ, thì có. Nhưng có cũng coi như quên đi nha Diễm. Dòm cái bản đơn bằng tiếng Việt, người nào chân thật là Vietnamese mà đánh vần được rồi make out là tụi nó viết cái gì để hiểu rồi điền vô bằng tiếng Việt rồi đi nhờ thông dịch dịch lại cho cái đứa có tòn quyền quyết định (thường thường là Mỹ trắng) thì cũng nhiễu cực kỳ. Ngồi chờ nó giải quyết tới cái đơn của mình chắc cũng rất là ...lâu vãi. Kinh nghiệm này Ba Beo đã cay đắng trả qua một lần Berkeley lúc khai cho Beo học lớp một. Mình khai con mình nói tiếng Việt ở nhà thì tụi nó sợ rồi. Phải chờ có dân biết tiếng Việt và "thông thạo" Việt culture và biết rành tiếng Anh ra ...giải quyết. Viện cớ làm thế cho đúng luật. Nghe rất là sang trọng và dân chủ. Ngồi chờ chí mịa. Mà dek có gầm gừ chưỉ ai được. Lần sau. English and English only !

Đó là một trong những cái trò dơ bẩn của một đám người Mỹ trắng giăng ra để loại những giống dân khác ra khỏi mọi cuộc chơi mà không ai kêu ca gì được. Cứ cho chờ. Những trò tởm này người ta gọi là redlining. Một kiểu kỳ thị rất tế nhị mà đau lòng vì không ai kiện cáo chi được. Very sutble discrimination! Kỳ thị theo từng khu vực. Trên bản đồ của đám địa ốc có những đường kẻ màu đỏ vô hình (mần sao mà lựa màu đỏ thì dek biết), khu này dân này ở, khu kia dân kia ở. Dẫn Mỹ đen đi mua nhà thì hạn chế dẫn hay là không được tới khu Mỹ trắng ở nha. Chủ xét đơn xin việc thì dòm những cái địa chỉ ở những vùng redlining thì loại ra ngay từ đầu nha. Mắc công sau này interview không nhận rồi lại mắc công bị kiện cáo kỳ thị. Tụi nhỏ đi học trường nào trường nào cũng đã "được" tế nhị redlining hết rồi. Nhìn những chuyến xe bus là thấy hết.


Giấc mơ thành Mỹ trắng, giấc mơ hoà nhập vô xã hội Mỹ gẫy khúc bằng những dòng kẻ phân biệt chủng tộc đỏ lét đỏ lòm vô hình như vậy đó.

American Dream. You have to sleep to believe in the American Dream. Anh bồ già George Carlin của mình nói vậy á.

Giấc mơ thành Mỹ trắng. Mình chế ra thêm cho đúng cái xì tai của Lún Ghẻ. Vì nói nào ngay chẳng ai muốn ôm ấp một giấc mơ thành Mỹ Đen, Mỹ Mễ hay Mỹ Hồi Giáo và những thứ khác hết, kể cả Mỹ Châu Á nha, bằng chứng là dân Châu Á đi làm lại mũi cho nhong nhỏng cao, nhuộm tóc cho vàng khè rồi tiện thể đổi tên thành Mỹ trắng chứ không có muốn thành Jose hay Jeffrey hay những sắc dân khác nhá. American "White" Dream. Phải ngủ gật gù ngây thơ mới được nằm mơ. Còn. Hiện thực thì phải. Chịu khó.

Chịu khó lấy cục gôm gôm cho bớt cái lằn đỏ đó đi. Rồi mới tính tiếp.

Thì. Cũng. Hơi bị lâu và mắc công. Như Beo vậy á.

Một ngày đón hai ba chuyến xe lên Space Needle.

Nhưng có ba mẹ ngồi gôm phụ với con nhá Beo.

Mẹ chuẩn bị Beo năm mới không phải bằng một chuyến shopping back to school mà bằng một  thực tế hơi bị phũ phàng.

Con của mẹ đã bắt đầu hiểu chuyện này cũng nhiều.

Nhưng Beo hay nói. Mommy. I am multicultural. Nghĩa là ai nó cũng chơi được hết. Đen trắng vàng mễ chi nó cũng không ngán. Beo có thể làm bạn với tất cả mọi đứa. Từ nhỏ đã vậy rồi. Ngày xưa Beo hay đem đồ ăn junk food và viết chì lên bán lén cho các bạn Mỹ trắng bị hiệu trưởng mét mẹ. Giờ thì mỗi lần có kiểm tra bài thì tuy chàng không học ôn bài chi chi hết nhưng đem tập tới ngồi kế các bạn Việt nam để... copy cho khỏe và phải dòm chừng hiệu trưởng để khỏi bị ...mét. Lúc có giờ PE thì đi theo các bạn Mỹ Đen chơi bóng rổ vì các bạn í lúc nào cũng ồn ào gầm gừ chiếm hết cái gym. Không làm "bro" (brother) của các bạn í thì cứ coi như đứng ngoài chầu rìa. Đi bơi thì làm bạn thân với một bầy các bạn Mỹ trắng cho có người cheer him up và muốn down load miễn phí bất cứ cái chi thì phải hỏi các bạn Mễ và Mỹ đen và....cả Việt Nam nữa.

Nó có một cái cục gôm thiệt là bự làm hành trang vô high school vậy thì mẹ cũng thấy yên tâm một phần.
Gôm được bao nhiêu thì gôm.

Beo hén !

p.s: hình là vài cái sketches vẽ vội trên xe bus với những tấm bản đồ các tuyến đường xe bus trên Seattle. Hình không có tính minh hoạ chi hết. Chỉ để phòng ngừa ai đọc mà chưa bị khùng thì coi hình chắc chắn sẽ khùng !