2/15/10

SGTT Xuân

Ngày 15.02.2010 Giờ 08:30

Hoạ sĩ Huỳnh Thuỷ Châu

“Khâu lại cùng nhau” nhân dịp tết của đỏ và vàng

SGTT Xuân 2010 - Là một người con của Sài Gòn, hoạ sĩ Huỳnh Thuỷ Châu đã định cư ở Mỹ được hơn mười năm. Tinh thần của mảnh đất và con người Sài Gòn len lỏi vào các tác phẩm đầy tính trăn trở của chị, tự nhiên như hơi thở.

Hoạ sĩ Huỳnh Thuỷ Châu và hai con tại xưởng vẽ của gia đình

Chị có còn thấy mình là người Sài Gòn sau bao năm xa xứ?

Tôi sinh ra ở Hà Nội, nhà tôi ngày xưa ở Thuỵ Khuê, khu tập thể đại học Mỹ thuật, nơi má tôi công tác. Ba má tôi là dân học sinh miền Nam nên tháng sáu năm 1975, tôi theo gia đình chuyển vào Sài Gòn và được “Sài Gòn hoá” từ lúc ấy. Tuy sinh ra ở Hà Nội, sinh sống và trưởng thành ở Sài Gòn, nhưng tôi lấy chồng người Huế, làm dâu xứ Huế và được học ở Mỹ một khoảng thời gian khá dài (tám năm) nên cái cảm giác là người Sài Gòn sau bao năm xa xứ rất lạ. Trong cảm giác ấy có sự hoà nhập của một Hà Nội tuổi thơ, nàng dâu của Huế và những kinh nghiệm có được khi sống ở nước ngoài.

Hình ảnh tết trong tưởng tượng của chị có màu sắc và bố cục như thế nào?

Tết ở Việt Nam luôn luôn tràn ngập màu đỏ. Màu đỏ phấp phới của cờ sao. Màu đỏ vuông vuông be bé của bao lì xì. Cái đỏ tươi rói mọng nước của dưa hấu. Cái đỏ dịu dàng của áo dài đi thăm thầy cô ngày mùng hai tết. Màu đỏ chí chách của vỏ hạt dưa văng tung toé khắp nơi. Màu đỏ trầm trầm nhang khói trong chùa. Kế đến là màu vàng. Vàng của hoa mai. Màu vàng của mâm trái cây trên bàn thờ ông bà. Màu vàng lung linh của mọi thứ đèn nhấp nháy suốt đêm mà không sợ tốn điện trong ba ngày tết. Vì những ký ức đó, vàng và đỏ luôn là hai màu chủ đạo trong sáng tác của tôi.

Bố cục cho chữ “tết” sẽ là một bố cục vừa mở vừa khép. Hình ảnh tết là một hình ảnh rất quen thuộc cho mọi người Việt Nam. Đó là bố cục khép. Nhưng tôi đoán, màu đỏ và vàng của từng người sẽ rất khác với màu vàng và đỏ của tôi. Hy vọng hai màu chủ đạo của tôi sẽ gợi mở ra nhiều màu sắc khác, nhiều cảm giác và suy nghĩ khác từ người xem.

Với tác phẩm sắp đặt Sài Gòn slum city (Sài Gòn thành phố ổ chuột), chị dành ra sáu tháng để biến xưởng vẽ của mình thành một nơi chuyên chở ký ức về quê hương và gia đình. Trải nghiệm đó đã giúp chị nguôi ngoai nỗi nhớ Sài Gòn như thế nào?

Không thể nói là sau khi làm xong dự án đó, tôi hết nhớ nhà, nhớ Sài Gòn. Nhưng phải nói là sau sáu tháng xây nhà trong xưởng vẽ, cảm giác nhớ nhà bắt đầu chuyển sang một giai đoạn mới. Hồi xưa tôi nhớ nhà một cách rất thụ động: hay khóc, hay than vãn, hay đòi về Việt Nam. Bây giờ, tôi nhớ nhà một cách năng động hơn: ít khóc hơn, nhớ về Việt Nam bằng con mắt tích cực hơn. Có những nơi ở Sài Gòn tôi chưa hề đặt chân tới, lạ lùng thay, tôi vẫn nhớ trong giấc mơ của mình. Đó là một cảm giác rất đặc biệt. Một Sài Gòn hoàn toàn mới trong ký ức. Mà nếu không đi xa, không xây nhà trong xưởng vẽ, thì chắc tôi không bao giờ có được.

Nổi bật trong các sáng tác của chị là tình yêu thương gia đình, đặc biệt là tình mẹ. Nếu như mẹ chồng chị là nguồn cảm hứng cho những sáng tác sắp đặt như Connection (Kết nối), mẹ chị – cũng là một hoạ sĩ – lại là nhân vật mang dấu vết mạnh mẽ trong các sáng tác văn học. Là mẹ của hai đứa con, chị nghĩ gì về ảnh hưởng của tình cảm gia đình trong sáng tác của mình?

Hầu hết những sáng tác của tôi là tôi đối thoại với chính mình, nhưng để dành lại cho hai đứa con. Tụi nhỏ sinh ra và lớn lên ở Mỹ, không sớm thì muộn, tụi nhỏ sẽ là người Mỹ gốc Việt chứ không là người thuần Việt được. Nên mỗi sáng tác của tôi đều ẩn chứa một câu chuyện nhỏ, để dành cho con sau này lớn lên hy vọng sẽ biết tới cái Việt Nam của mẹ nó. Cách chọn lựa chất liệu trong sáng tác của tôi cũng bị ảnh hưởng rất nhiều vì sự hiện diện của mấy đứa nhỏ. Tôi chọn chất liệu vải nhẹ nhàng (không độc hại) làm chất liệu chính thay vì sơn dầu (có độc hại). Với vải và kim chỉ, tôi có thể làm việc ngay tại nhà, vừa làm vừa có thời gian với con. Tôi thích may vá vì nó gợi nhớ tuổi thơ ở Việt Nam, khi đứa con nít nào cũng phải học kỹ năng này để may tên vô phù hiệu và vá lại những chỗ rách trên áo quần. Kỷ niệm đó ám ảnh tôi mãi. Tôi cũng dạy con mình may vá và thêu thùa. Thêm nữa, hành động may vá luôn đem lại cho tôi một cảm giác kết nối giữa tôi, quá khứ của tôi và con tôi, tương lai của tôi.

The Split – tác phẩm quilt về hàn gắn đất nước

Tôi ưa thích sử dụng quilting (loại tranh vẽ bằng vải kiểu Mỹ, vừa là tranh, vừa là mền đắp) trong rất nhiều tác phẩm cũng là vì con. Một tấm quilt, theo truyền thống người Mỹ, có thể gấp lại cất đi và được truyền từ đời này sang đời khác. Một tấm quilt cũng là một câu chuyện kể trước khi ngủ cho con. Nên trong sáng tác tôi thường dùng màu sắc hay hình ảnh nhẹ nhàng thích hợp với con nít.

Một đề tài từng gây tranh cãi rất lớn tại cộng đồng người Việt ở Mỹ là tinh thần hoà giải trong sáng tác của chị như Two flags (Hai lá cờ). Gần đây chị tiếp tục với câu chuyện hai màu đỏ và vàng trong dự án The 100 (100 con khỉ) được tự tay chị khâu bằng vải. Vượt qua mọi chỉ trích, chị đề cao tinh thần tự do sáng tác trong nghệ thuật và kêu gọi mọi người Việt Nam dù ở đâu cần biết chấp nhận sự khác biệt. Nếu được nhắn gửi bằng lời tới những người Việt trên toàn thế giới nhân dịp tết, chị sẽ nói gì?

Trong các sáng tác với may vá là phương tiện, Sewing back together (Khâu lại cùng nhau) là thông điệp mỗi chúng ta đều có một dự án “khâu lại cùng nhau” những gì vướng víu, bực bội, khó chịu để sống thoải mái và tốt hơn. Tết cho ta cơ hội đó. Tết là một dịp để mọi người Việt Nam quên hết mọi hận thù, mọi khó khăn, quây quần bên nhau với những món ăn truyền thống, tà áo dài truyền thống, hướng về tổ tiên, trân trọng hiện tại và ước mong một tương lai tươi đẹp cho mọi người Việt. Ở đâu cũng vậy, người Việt Nam dù có chính kiến khác nhau, quá khứ khác nhau, giọng nói khác nhau, đều mong có một cái tết tốt lành, hạnh phúc. Tôi mong mỗi dịp tết là một nhịp cầu để mỗi người Việt chúng ta có cơ hội ngồi lại với nhau. Hiểu nhau hơn, yêu nhau hơn và cùng nhau bước tới, cho một Việt Nam tươi sáng hơn.

Mạnh Cường Vũ thực hiện

12 comments:

NgocLan said...

Cool, Châu!
Sao không chụp nguyên bài trên SGTT để post lên cho oai :)
Hôm trước Lan nói với mấy sếp: Một cộng tác viên của NV ở Đức, phỏng vấn HTT ở Mỹ, viết bài để đăng trên SGTT ở Việt Nam :)
Happy New Year, Châu.

Hươngxưa said...

bữa rùi được đọc cái này bên Marcus, Mạnh Cường và Marcus nghe vần ghê ta.

Tấm bản đồ Vn đẹp quá.

Năm mới may mắn again nha Lún và Lan

lvu said...

Bài hay, cảm ơn người phỏng vấn lẫn người bị PV.

Happy new year.

Lún Ghẻ said...

hey Lan. bài trên báo chiếm 1 trang lớn của báo Xuân. Chụp lai mà không có đẹp nên xài cái online đỡ vậy. Ừa, Đức, Mỹ, Việt Nam, toàn cầu hóa tờ báo Xuân há.

happy new year,pà con.

marcus said...

Happy New Year hehehe

Anonymous said...

Lời kêu gọi "vá cờ" kêu gọi sự hàn gắn ở nơi hải ngoại này không mang lại điều gì bổ ích ngoài chuyện gây sóng gió và phẫn nộ, làm phiền cộng đồng và người bản xứ.

Cái idea "vá" này lẽ ra nên giăng ra ở... ngay VN, vì mảnh đất cong cong hình chữ S này đang bị bọn cầm quyền buôn bán, chia sớt, bòn rút và lớp thì cắt xén dâng cho ngoại bang, nên cần phải vá lại vì nó rách teng beng hết rồi. Tác phẩm "Sài Gòn Slum City" hay còn gọi là TP Hồ Chí Minh Ổ Chuột ngày nay thì phải triễn lãm đúng nơi, đúng chỗ, mới không bị lạc lõng

-------------
Mẹ này... chả biết gì những điều căn bản mà cứ muốn cao siêu ! Đọc mà... phát bực !

Một vết thương, nếu muốn "khâu lại" thì phải mở rộng nó ra, dẹp bỏ hết những dòi bọ, nhung nhúc cấu xé vết thương, rửa cho nó sạch rồi mới khâu lại. Không làm các thao tác trên, bày đặt khâu với vá khi vết thương còn sưng tấy mủ vàng chính là làm cho vết thương toang hoác hơn với những tàn phá từ lũ dòi bọ!

Người Mỹ khâu quilt, nhưng không có lồng chính trị và sỉ nhục người khác như mẹ ! Có hiểu không hử?

Có giỏi thì đi... khâu mấy cái mỏ ăn hối lộ đục ruỗng tài nguyên đất nước cho bớt ăn giùm cái đi ! Được không vậy hả?

-------------

FreeVN said...

Những ý kiến khác biệt khi đọc bài "Khâu lại cùng nhau”.

http://hatnang.net/showthread.php?t=37571

Trong tinh thần "khâu lại cùng nhau" mời cô Châu và bạn hửu trao đổi ở diễn đàn Hạt Nắng với các bạn cùng thế hệ 7X

Anonymous said...

Đề nghị đối thoại, thảo luận chứ hok chửi lộn à nhen!

Lún Ghẻ said...

cám ơn các bạn và Free VN đã ghé, đọc bài trên báo SGTT Xuân và có lòng mời Lún qua bên trang nhà Hạt Nắng thảo luận, đối thoại. Lún có vào. Rồi đi ra. Vì bên đó hình như đang chửi , chứ chưa phải đối thoại, thảo luận. Nên thôi vậy. Chừng nào hết chửi, hết mắng, hết nặng nề. Thì mình xúm lại nói chuyện với nhau vậy. Nha.Các bạn vào nhà Lún tự nhiên thoải mái, nhưng xin đừng bỏ rác những lời lẽ khó nghe. Nha. Sẳn đây, cũng xin cám ơn những người đã truyền tải tranh, art của Lún tới người xem. Thật vinh hạnh. Dù sao tranh mình cũng có người coi, là hanh phúc rồi nha. Thân ái.

FreeVN said...

Lún thử vào thread này thôi:
http://www.hatnang.net/showthread.php?t=37587

Cu Anh said...

Comment bài quá cũ, nhưng kệ, cũ người mới ta. Nha!

Nội dung thì quá OK. Nhưng thấy cái hình chụp chị Châu và 2 đứa nhỏ vẫn thấy thiếu thiếu. Hehehe..
Nên sắp đặt lợi chút xíu cho theo đúng chủ đề khâu vá giải hòa hợp.

Nếu như cái cờ trên tường màu đỏ thì cái cờ trên bàn màu vàng (hoặc ngược lại)thì áp-phê hơn.

Vụ cái chậu, qua báo chí mà làm tưng bừng Bolsa.
Và nếu cái hình (gợi ý trên) cũng qua báo chí mà về Sàigòn chắc là rầm trời luôn á!

Nếu có cơ hội làm thử đi chị Châu! Phép thử thần kinh cho hai tòa báo, và cho cả hai miền mưa nắng!!!

Lún Ghẻ said...

to Cu Anh nè. cái hình thiệt có đủ ba cái cờ nha. bị cắt hết còn cái dó thôi đó. cái quilt đó kiu là Three Flag mừa. hehehehe