3/14/12

Một entry không nên đọc



Nhang, 2011 (chì màu trên giấy 4A)

1. Bữa hổm ngồi nói với chồng. Mai mốt em chết, đừng đám ma. Đừng đem em vô funeral house. Nhất là không cho người ta "embalm" em nha anh. Anh chỉ việc đem xác em vô cái rừng nào đó, chất chục que củi, đốt cho mất tích. Là xong. Còn cái...social security của em. Hahah, tuỳ hỉ. Chồng trừng mắt. Are you kidding me? Xúi gì mà ngu vậy. Hay muốn cho anh chết theo em. Ở Mỹ đây, vợ mất tích, cái mối liên luỵ đầu tiên là thằng chồng. Cảnh sát lôi đầu thằng chồng ra trước. Hết vạ của em hành anh thì cũng là hay. Mà cnh sát hành ngày hành đêm. Cũng nhiểu như em vậy. Tòn xúi bậy.

2. Death is a good thing. Learn how to die is learn how to live. Chết nhiều khi là một chuyện tốt lành. Học cách chết đi cũng là học cách sống (lại). Một câu nói của Dr West Cornell, một nhà triết gia thời hiện đại nổi tiếng đã ám ảnh tôi suốt một thời gian dài. Death is a good thing. Nghđi nghỉ lại. Không dám đồng ý mà cũng không phản đối. Chỉ để dành duy tư vân vê (râu) cằm mỗi lần uống trà cafe rồi si nghỉ thôi.

4. Chết luôn là một đề tài bất diệt trong art. Cái chết đầy máu me của Chúa Jezus là một thí dụ.

Tất cả những đền đài uy nghi nhất, những công trình đồ sộ nhất chung qui cũng được xây dựng (như Kim Tự Tháp, mấy cái đền đài của người Maya hay như cái mả lớn nhất Việt Nam) với một mục đích duy nhất. Cho người chết với hy vọng được sống lại trong một thế giới khác. Ngày xưa, một bài tập art trong Berkeley với đề tài này. Tôi đã làm cái này. Cái chết của Ba tôi.


Ba tôi, 2004 ( vải, chỉ may lại với nhau)

Với toàn bộ tông màu dành cho đám ma. Nhiều đứa trong lớp còn trẻ trẻ rùng hết cả mình. Nhưng kể từ đó, tôi bắt đầu sưu tầm chất liệu xài trong đám ma (Việt) cho tác phẩm của mình.


Thuyền, 2008 ( vải xô, chỉ trắng, nhang, sơn trắng, đèn may lại với nhau trên nền studio ở Davis)

Nhang thơm, khói, ánh sáng, đèn, vải sô, các loại màu trắng, các màu đất trong đạo Phật và màu tím than. Và nhất là nước mắt. Có bao nhiêu nước mắt, tôi để dành rồi khâu hết vào tác phẩm của mình. Đám ma Việt xài màu trắng. Thanh và trao chuốt hơn đám ma người Phương Tây.


Một góc của Thuyền với hai cái ly sứ của Ehren được sử dụng như bát đưng nhang

Chơi tòn tông đen. Nặng về phần chết chóc. Người Việt xài màu trắng. Nặng về phần mất mát . nhưng cũng là màu trong lành nhất của cái chủ nghĩa không không trong đạo Phật. Chết là hết. Vô hình vô cảnh. Không cảm không buồn không khóc. Bình an vô sự. Là vũ trụ không gian của Niết Bàn.


Một góc của Thuyền với đèn và những tông màu trắng trên tường

Soul Catcher, 2008, mực tàu và sơn acrylic trên giấy 

3. Thời gian gần đây, ba mẹ của bạn bè vài người cũng theo Má tôi ra đi. Chóng quá. Trong lòng tôi đang từ từ bình yên sau việc Má tôi. Lâu lâu lại nhói lên khi đọc vài lời tin nhắn. Ba của bạn. Má của bạn. Số phone nè. Nhắn một lời chia buồn. Thì trong lòng lại bấn loạn. Tưởng tượng tâm thần ngỗn ngang của bạn mình trong những lúc này. Đụng vô. Thế nào mình hay bạn cũng có đứa khóc. Mà 70% là mình khóc trước cái đã. Death is a good thing. But loss is never a good thing. Or loss is something that so provocative, that makes us think about this impermanent world. Everything will eventually be gone. Simple and quiet. Just. Like the wind. So why we are so greedy and obsessed about money or material stuffs that would not matter after we die. ( Chết là một điều tốt lành. Nhưng sự mất mát thì không. Sự mất mát là một điều sổ sàng chấn động, khiến người ta nghĩ tới cuộc đời phù du ngắn ngủi. Mọi thứ cuối cùng cũng sẽ mất đi. Đơn giản và thiệt im lặng. Như một cơn gió thoảng qua. Vậy nên tại sao ta cứ phải tham lam sân si tiền bạc và vật chất, những thứ vô nghĩa lý sau khi con người ta chết đi.)


Trắng Một Màu (The White),2011, vải trắng, chỉ đen, trắng, nước mắt
( Hình Ngọc Lan chụp trong cuộc triễn lãm Cuộc Sống Tuần Hoàn, 2012 của VAALA, tựa Việt do VAALA đặt)

5. Chàng người yêu George Carlin của tôi có một cái phần hài stand up chỉ hai tháng cuối cùng trước khi chết. Ông nói về cái chết bằng cái giọng tưng tửng làm rung động những trận cưởi ha hả dưới khán đài. Những đề tài quen thuộc của George toàn là tự tử, tra tấn, giết người, human scarify ... Có lẽ không có ai qua mặt được Old Fuck (ông kêu ông là Old Fuck) trong việc đem cái chết và những trò tàn ác nhất của loài người ra cười và diễu một cách thông minh dí dỏm sâu sắc như vậy. Người như George, chắc trên đời chỉ có một.

Hàng loạt rất nhiều người sau này khi lên sân khấu diễn hài, thế nào cũng lấp ló đâu đó một vài hàng của George, nhất là Bill Mahler. Người ta nói Bill Mahler là một cái "very bad and sloppy version" của George. George Carlin chết trong một cơn đau tim. Không đám ma kèn trống không tribute viếng thăm chi chi hết. Theo đúng tinh thần của Old George ! (chắc cái số 1 cũng đâu đó ảnh hưởng từ Dear Old Fuck mà ra). Ông lặng lẽ ra đi. Vậy á. Bỏ lại với đời một lý lịch sống động nhộn nhạo ầm ầm vẫn còn làm mưa làm gió trong Youtube và trong lòng người ái mộ.

Mỗi lần coi clip hài của George, tôi cười chảy nước mắt, rồi vớ vẩn hỏi. Nếu ông còn sống tới ngày hôm nay, ông có đem Obama ra diễu không hà? Ông sẽ nói gì với cái finance crisis. He would say. I told you so ! Tất cả những điều ông nói. Tới ngày hôm nay vẫn còn sờ sờ như mới. Coi clip của ông. Như coi news update hàng ngày. Không khác. Chỉ thêm với những trận cười sặc sụa.

6. Trước khi bị xử tử, người tù thường được một bữa cơm ân huệ. Are you kidding me? Bây giờ tôi vẫn không tài nào hiểu được cái trò rất là "chó đẻ" này nha. Làm sao mà ăn được. Nuốt tới đâu cho vừa một bữa cơm như vậy? Tại sao không cho người ta ăn một bữa cơm như thế từ trước đi. Để người ta khỏi làm bậy , vào tù và được một "Last Super " trước khi chết.

Hay một phát súng ân huệ. Thank you very much! Nó bắn mình chưa kịp chết , còn ngắc ngoải nên nó gia ơn bố thí cho mình một phát đạn (ừa thì đạn tao cũng phải mua chứ bộ). Ân huệ ! Rất là chó đẻ cho cái chữ ân huệ nha.

7. Bài viết xúc động của Ngọc Lan về một bà bán báo chết vỏn vẹn năm sáu người đưa ma, một người con lủi thủi trong bộ đồ tang với tấm hình và bát nhang. Bà được thiêu trong một cái hòm/ hộp giấy. Lòng người viết rất tê tái. Nhưng tôi nghĩ khác. Chỉ vài người "matter" đi đưa ma cho mình là một điều không phải ai cũng được sau khi chết.

Nhiều khi. Người quen. Không đi không được. Không phúng điếu. Không được. Lần trước. Người ta bao thư mình rồi. Lần này. Như một cái giằn co mặc cả nhang khói của người sống cho người chết. Không nên. Cái lòng là chính. Thiêu trong một cái thùng giấy thay vì hòm gỗ. Đó là một điều cũng không nên buồn làm chi. Mọi thđốt đi. Thành tro thành tàn mà bay đi. Gỗ hay giấy. Chẳng nghĩa lý chi.

Tôi cũng đã bàn với chồng. Thùng giấy cho em thôi anh. Gỗ mần chi. Giản đơn cho bớt cái phần phức tạp của em trong lúc em còn sống. Lúc đám ma Má, có người gợi ý ban nhạc. Mấy đứa em và vài người bà con không đồng ý. Làm vậy là không đúng tinh thần Má lúc còn sống. Tôi rất dị ứng ò e kéo cù nhầy hay rầm rầm kèn Tây đồng phục sáng loá loá trong đám ma nha. Mua một cái vui rình rang kèn cựa với những lời khóc than (mướn) cho cả xóm hai ba ngày. Mần chi vậy không biết !

8. Lần đầu tiên tôi thấy một người chết là lúc đang học lớp bốn. Ở nhà một mình. Bạn lên rủ. Đi coi ...đám ma không. Con nít hiếu kỳ không dằn lại được. Khoá cửa lén đi coi. Bà đó con bị chết lúc trưa. Bà ôm con khóc quá trời. Một đám con nít loi choi như tôi lấp ló thò tay thò chân nhón đầu qua cái cửa hẹp để dòm cho được vào trong nhà tối thui. Mặc cho cái nắng Sài Gòn nhể nhại mồ hôi, đám người bu đỏ bu đen càng ngày càng đông dần lên. Con nít như tôi cứ luồn luồn nách người lớn để mong tới phiên. Coi. Thấy thấy. Hay tưởng là đã thấy người chết. Nói chung là nhốn nháo ghê lắm.

Coi một hồi. Có đứa hốt hoảng nhón chân chạy ù ra. Chết mẹ rồi tụi bay ơi. Nó bị ho lao mà chết. Chạy. Không thì lây ! Trời. Hoảng hồn. Cả đám xách dép chạy. Chẳng coi được gì. Nhưng sợ bị mắc bịnh. Rồi chết. Nên tôi hoảng hồn. Sợ ghê lắm nha.

Hôm đó tối lại cúp điện. Mưa rỉ rả ngoài cửa sổ . Tôi sợ lắm rồi. Mà lại không dám khai thiệt với Má cái tội bỏ nhà đi coi... đám ma. Trong ánh đèn đầu lập loè bốn mẹ con ăn cơm tối. Với mấy cái bóng chập chờn loạn choạng trên tường. Tôi càng hốt. Nên. Má nghi. Má hỏi. Khai ngay lập tức. Khai xong. Nhẹ hết cả người. Như thể cái vi trùng lao và cái sợ chết cũng theo lời tự thú mà bay đi mất ! (câu chuyện này giờ kể laị thấy na ná như chuyện này ở cái vụ chen lấn và nhốn nháo)

9. Embalming mà tôi nói tới trên cái số 1 là một chuyện mà tôi thấy ghê ghê. Thủ thuật rút máu và chất lỏng trong người đã chết, rồi bơm thuốc hoá học giữ xác vô. Rồi chưng người chết trong những cái " open casket " (quan tài mở nắp) ra trong đám ma. Mẹ chồng tôi đã phải qua cái chuyện đó. Lúc đó, một bầy lít nhít con không đứa nào biết gì về chuyện này. Cứ bù loa bù lóc giao hết cho nhà tang. Tới lúc gặp mẹ chồng sau vài ngày. Thân thể bà cứng như đá. Bà được trang điểm quá đẹp. Nhưng nhìn đau lòng thêm vì bà lạnh ngắt như một bức tượng .

Sau này tôi tìm hiểu, mới biết vụ embalm. Tôi không ưa ai rút máu trong người tôi ra nha. Chết sao thì cứ y vậy rồi cremate. Không thì lại. Giống như cái văn hoá Ma Cà Rồng mà dân Mỹ say mê một cách cuồng loạn. Thần thánh và lãng mạn hoá Vampire trong rất nhiều bộ film cũng như tiểu thuyết. Người lớn Ma Cà Rồng. Con nít cũng không tha.

Như tục người Việt Nam đơn giản dịu dàng quấn người chết trong những lớp khăn sô, tỉ mỉ trãi một lớp trà thơm lên trên là được rồi. Người ta thường nói. Người chết về với đất. Hồn bay lên trời. Người Tây Tạng có một tục lệ chôn người rất là thiên nhiên. Sky Burial. Họ đem người chết lên một chổ núi cao. Rồi để đó cho thân xác tự rữa ra, và để cho chim ăn. Con người chết. Hoà nhập lại với thiên nhiên. Tự động sống lại trong một thân xác khác. Không cần phải gìn giữ xác tốn kém xa hoa chi cho mắc công. Theo tôi, vậy là tiện nhất ! Là Phật nhất !

10. Con người mình hay có thói quen sợ những gì mà mình chưa gặp, chưa thấy, chỉ bị người này người kia hù. Như sợ God chẳng hạn. Chẳng ai biết hình thù God như thế nào. Nhưng nếu mày làm cái này cái kia, he will punish and send you to Hell. Mà thiệt là cũng chưa ai biết cái điạ ngục nó ra sao. Nhưng. Nghe xong là té đái trước cái đã. Vâng vâng dạ dạ.

Hay sợ vi trùng, siêu vi. Chẳng ai thấy. Ngoài mấy ông bà trong phòng lab. Nhưng sợ trước cái đã. Hand sanitizer, thuốc sát trùng và trăm loại kill germs khác nhau trên thị trường. Chỉ. Tổ làm giàu cho bọn.. Tư bản. Nhỉ. George Carlin nói. Tuị Mỹ nó sợ vi trùng vãi đến nỗi trước khi nó chích thuốc lethal (thuốc giết ngưởi) xử tù, nó phải sát trùng chổ chích bằng alcohol. Hahahha.

Rồi sợ...Ma. Chưa bao giờ thấy Ma. Mà sợ trước cái đã. Tôi hồi nhỏ cũng sợ ma. Giờ hết rồi. Chắc tại tôi làm nhiều đề tài vể ma, mà chưa bao giờ thấy ma, nên không sợ. Ma trong tranh của tôi hiền. Tôi không tin có God nhưng tin có ma. Vì ma nói nào ngay là linh hồn của mỗi người. Nên mới có chuyện làm đám ma cho người chết. Người còn sống thì thông báo là nhà tôi có đám tang. Ma là cái hồn bay lìa khỏi xác. Thì cần phải làm thủ tục cho chuyện tách rời đó. Chết rồi xác mất đi nhưng linh hồn không mất đi nha. Đâu đó thôi. Tự không muốn kiếm. Nếu có matter, người sống đi kiếm ma, không sớm thì chầy, chắc chắn sẽ ra.

Chồng kêu. Em chết, có về haunt (hù , nhát) anh không. Yes. Làm gì không. Anh muốn em sau này chết, nhắn cho anh trúng số. Thì sao lại không haunt anh được chứ. Death sometimes, is a good thing ! hehehe, làm ma đi hù người này người kia chơi mà không sợ bị chưỉ nha pà con !

p.s: tặc tặc tặc, đã bảo là không nên đọc rồi mà !